تالس

تالس. [ ل ِ ] ( اِخ ) شهرکی است بر لب رود فرات نهاده [از جزیره ] و به حدود شام پیوسته. ( حدود العالم ).
تالس. [ ل ِ ] ( اِخ ) ملطی. ثالس. از حکمای «مکتب ایونی » از قدیمترین و معروفترین دانشمندان هفتگانه است که در حدود 640ق.م. در ملیطه متولد شد. وی در هندسه و نجوم دستی داشته و کسوف سال 585 ق.م. را پیش بینی کرد و آب را مادةالمواد میدانست. خاصیت کهربا را دریافت و گمان می کرد که قدرت جذب کهربا بر اثر وجود روح در آن شی است و ارتفاع هرم را از روی اندازه گیری سایه بدست آورد و در هندسه هم کشفیاتی دارد و در حدود سال 548 ق.م. درگذشت. رجوع به ثالس و ثالیس و تالیس و طالس شود.
تألس. [ ت َ ءَل ْ ل ُ ] ( ع مص ) دردمند شدن. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ). توجع. ( قطر المحیط ). ضربه مائة سوط فماتألس؛ ای ماتوجع. ( از اقرب الموارد ).

دردمند شدن. توجع

تالِس ( به یونانی: Θαλης، تلفظ: ثالیس ) یا گاهی به صورت عربی: طالِس، فیلسوف مکتب مَلَطی بود که در نیمهٔ اول سدهٔ ششم پیش از میلاد می زیست. از او به عنوان آغازگر فلسفه و نخستین چهرهٔ علم یاد می شود. یونانیان او را در شمار فرزانگان هفتگانه نام برده اند. برتراند راسل درکتاب تاریخ فلسفه خود عنوان می کند: به روایت اسناد آغازگر فلسفه تالس بود. هنر تالس این بود که واژهٔ «چه؟» را به جای واژهٔ «که؟» گذاشت. تالس همچون اندیشمندان پیشین یا دقیق تر بگوییم همچون متدینان گذشته نپرسید که: جهان از «که» یا به وسیلهٔ که ساخته شده است، بلکه پرسش را به شکل کاملاً تازه ای مطرح کرد. او پرسید: جهان از «چه» ساخته شده است؟ یعنی تالس تفسیر اسطوره شناختی کهن را در باب پیدایی جهان، رها کرد و کوشید تا با تفکر عقلی به توصیف طبیعت بپردازد و پیدایی جهان را تبیین کند.
برخی محققان تاریخ فلسفهٔ معاصر، معرفی تالس به عنوان اولین فیلسوف را، نه نتیجهٔ بررسی مستقل تاریخی و عقیدهٔ غالب یونانیان باستان، بلکه نتیجهٔ تغییرات سدهٔ ۱۸ و ۱۹ میلادی در اروپا برای غربی معرفی کردن ریشه های فلسفه با انگیزه های حذف شرق از تاریخ فلسفه و رویکردی نژادپرستانه می دانند.
سیمپلیکیوس در پاره نوشته ای به پیشینیان تالس اشاره میکند : "چنان که می گویند، تالس نخستین کسی است که درگاه بررسی طبیعت را بر یونانیان گشود. هرچند به ادعای تئوفراسطوس وی پیشینیان بسیاری داشته است. اما چنان از آنها پیشی گرفته که بر تمامشان سایه افکند. گویا هیچ چیز از خود به جا نگذاشته جز رساله ای که به آن ستاره یابی دریایی می گویند. "
تالس ملطی در حدود سال ۶۲۴ پیش از میلاد در شهر میلیتوس در ایونیا ( غرب ترکیهٔ امروزی ) به دنیا آمد. برخی مورخان تالس را یک فنیقی می دانستند که به همراه پدر و مادرش از فینیقیه به میلیتوس مهاجرت کرده بودند. پدرش اکسامیس و مادرش کلئوبولینه نام داشت. او بیشتر عمر خود را در سفر گذراند. مشهور است تالس در ۸۰ یا ۹۰ سالگی، هنگامی که نظاره گر یک مسابقه ورزشی بوده است، از فرط گرما و تشنگی و ناتوانی جان سپرده است.
داستان هایی از آن دست که به آسانی به حکما نسبت داده می شود دربارهٔ او روایت شده است. از آن جمله آن است که گفته می شود در حالی که به ستارگان خیره شده بود در چاهی افتاد یا آن که چون پیش بینی می کرد زیتون کمیاب خواهد شد دست به احتکار زیتون زد.
تالس (دهانه). تالس یک دهانه برخوردی در ماه است.
این دهانه ۶ دهانه اقماری دارد.

💡 آناکسیمنس مفهوم مادهٔ بی‌کران آپیرون آناکسیماندروس را رها کرد و به اندیشهٔ عنصر یگانهٔ تالسی بازگشت؛ اما به جای آب، هوا را مادهٔ اصلی سازندهٔ جهان قرار داد. البته رای آناکسیمنس از جهتی نیز مشابه نظریهٔ آناکسیماندروس است، زیرا هوا نیز چون مادهٔ بی‌کران آناکسیماندروسی نامرئی است.

💡 تالس یکی از نخستین فیلسوفان و اولین فیلسوف میلتوس به‌شمار می‌آید. نظر تالس مبنی بر اینکه خاستگاه همه چیز آب است، بیش از حدس و گمان نبود، و نه او و نه بسیاری که پس از او آمدند، راهی برای آزمودن نظریاتشان نداشتند؛ با این وجود وی از نخستین کسانی است که کوشیدند تا به جای تفسیر اسطوره شناختی، جهان را به روشی عقلانی توصیف کنند. همچنین او از نخستین کسانی است که مفهوم «وحدت در اختلاف» را درک کرده‌است.

💡 مهم‌ترین موضوعاتی که تالس را از نظر فلسفی در تاریخ اندیشه ممتاز می‌کنند، کوشش وی برای شناختن جهان از راه مشاهده و تفکر و واقع بینی، دور انداختن افسانه‌های دینی و تفسیرهای اساطیری، و تلاش جهت فهم جهان بی‌توسل به خدایان و افسانهها و نیروهای نامحدود آنان است.