خفف

[ویکی الکتاب] تکرار در قرآن: ۱۷(بار)
خفّ (بر وزن فلس) و خفّت (به کسر اوّل و فتح آن) به معنی سبکی است (اقرب) راغب می‏گوید: خفیف در مقابل ثقیل است. تخفیف به معنی یبک کردن است «خفّفه: ضدّ ثقله» مثل آن تخفیف و مرحمتی از پروردگار شماست. و مثل. خفاف در آیه جمع خفیف چنانکه ثقال جمع ثقیل است یعنی سبکباران و سنگینباران به جنگ بیرون روید و در راه خدا با اموال و جانها جهاد کنید. مراد از ثقیل بودن چنانکه گفته‏اند، وجود موانع از بیرون رفتن است امثال اولاد، نبودن زاد و راحله، کثرت مشغله و غیره و مراد از سبک بودن عدم وجود موانع است. * معنی تحت اللفظی آن است که از قوم خویش طلب سبکی کرد که بر روی اطاعت کنند و با در نظر گرفتن آیات ما قبل که فرعون به مردم گفت: آیا حکومت مصر از من نیست؟ آیا این نهرها در زیر درختان کاخ من جاری نیست؟ روشن می‏شود که منظور آن است: قوم خویش را بر سبکباری در اطلعت وادار کرد پس از وی اطاعت نمودند. * آنها را سبک می‏شمارید در روز کوچ و در روز اقامت. آنانکه ایمان ندارند تو را به سبکسری وا ندارد استخفاف در آیه اوّل و سوّم در مقام ذم بکار رفته است که عبارت از سبکسری و عدم تصمیم و بی ارادگی است. *، و قارعه 8 نیز آمده است و مراد از آن سبک بودن میزانهاست، در «وزن» خواهد آمدکه ظاهراً وزن فقط برای اعمال نیک بلکه سبب سبکی حسنات سبکی حسنات اند.

💡 دوم اينكه اين دو آيه به حسب ظاهر با هم نازل شده اند، زيرا هر چند ازحال مؤ منين در دو زمان مختلف خبر مى دهند، همچنانكه جمله (الان خفف الله عنكم ) بداناشاره دارد و ليكن مقصود آن دو مقايسه قواى روحى مؤ منان در دو زمان است و سياق آيهدومى طورى است كه با مستقل بودن و جدا بودن از آيه اولى نمى سازد، و صرف اينكهحكمشان مختلف و مربوط به دو زمان مختلف هستند باعث نمى شوند كه در دو زماننازل شده باشند.

💡 و در الدر المنثور است كه شيرازى در كتاب القاب و ابن عدى و حاكم - وى سند راصحيح دانسته - از ابن عمر روايت كرده اند كه گفت:رسول خدا (صلى الله عليه و آله ) كلمه (ضعف ) را در آيه (الان خفف الله عنكم و علمان فيكم ضعفا) - با رفع - قرائت كردند.

💡 ((يا ايها النبى حرض المؤ منين على القتال ان يكن منكم عشرون صابرون يغلبوامائتين و ان يكن منكم مائة يغلبوا الفا من الذين كفروا بانهم قوم لايفقهون. الان خفف اللهعنكم و علم ان فيكم ضعفا فان يكن منكم مائة صابرة يغلبوا مائتين و ان يكن منكم الفيغلبوا الفين باذن الله و الله مع الصابرين.))(952)

💡 بله، آيه شريفه (اليوم خفف الله عنكم و علم ان فيكم ضعفا فان يكن منكم ماه صابرهيغلبوا ماتين ) اطلاق آيه حرمت فرار از جنگ را به صورتى كه عده مسلمين كمتر از ثلثعده كفار باشد تقييد نموده است.

💡 گر چه تعبير آيه به صورت اخبار از غلبه يك نفر برده نفر است، ولى به قرينهآيه بعد كه مى گويد الان خفف الله عنكم: (هم اكنون خدا اين تكليف را بر شما

💡 الن خفف الله عنكم و علم اءن فيكم ضعفا فإ ن يكن منكم مائة صابرة يغلبوا مائتين و إ نيكن منكم اءلف يغلبوا اءلفين بإ ذن الله و الله مع الصبرين (66)