حسن جوری

حسن جوری. [ ح َ س َ] ( اِخ ) ابن عبداﷲ اخسقه ای رومی. متخلص به جوری ( 1220 - 1292 هَ. ق. ). دیوان شعر ترکی دارد. ( رجال حبیب السیر ص 60 ) ( هدیةالعارفین ج 1 ص 302 ) ( از سعدی تا جامی ص 250 ) ( تاریخ عصر حافظ 247 ) ( تاریخ مغول اقبال ).

ابن عبدالله اخسقه رومی متخلص جوری دیوان شعر ترکی دارد

حسن جوری ( ـ۷۴۳ق)
مقبره (معروف به شیخ حسن جوری) از رهبران جنبش سربداران خراسان. وی در قریۀ جور سبزوار به دنیا آمد و پس از به پایان رساندن دورۀ مدرسه، لقب «مدرس» یافت. او پس از شنیدن اوصاف شیخ خلیفه و گوش دادن به مواعظش، از مریدان او شد. پس از مرگ شیخ خلیفه مریدانش به حسن پیوستند. وی مدت سه سال در شهرهای خراسان به وعظ و تبلیغ پرداخت و به آسیای میانه و کرمان و عراق عجم سفر کرد. هدف تبلیغات وی خروج علیه مغولان و همدستان آنان بود. امیر ارغونشاه مغول که از شیخ حسن بیمناک بود وی را در قلعۀ طاق در ناحیه بارز زندانی کرد. پس از این که وجیه الدین مسعود به پیشوایی سربداران رسید عده ای را به نجات شیخ حسن فرستاد و او را به سبزوار آورد و پیشوایی خود اعلام کرد. امیر و شیخ حسن، نیشابور و برخی از شهرهای خراسان را از دست مغولان بیرون آوردند. امیرمسعود پس از تسخیر خراسان و گرگان عازم تسخیر هرات و برانداختن دودمان آل کرت که نمایندۀ اهل سنت ناحیه بودند گردید و در نبردی که در ۷۴۳ق میان او و ملک حسن کرت درگرفت، شیخ حسن احتمالاً به اشارۀ امیرمسعود کشته شد. با مرگ او سربداران دست از جنگ کشیدند و به سبزوار بازگشتند.

[ویکی فقه] حسن جوری، رهبر معنوی سلسله سربداران بود.
از تاریخ تولد و آغاز زندگانی وی اطلاعی در دست نیست. برخی دانسته ها درباره وی، مربوط به نامه ای است که خودش به امیرمحمدبیک جانی قربانی، حاکم وقت طوس و مشهد، نگاشته است. متن این نامه را حافظ ابرو و میرخواند و مرعشی، با اندکی اختلاف، آورده اند.
محل تولد
حسن جوری در روستای جور، از توابع نیشابور، به دنیا آمد و هفت تا هشت سال در مدارس آن جا به تحصیل علوم دینی و بحث و مجادله علمی پرداخت.
فراگیری آموزه های ائمه فرق
وی برای آگاهی از حقیقت، آموزه های ائمه فِرَق را فراگرفت و از اختلاف نظر ها و اعتقادات آنان آگاه شد و به مقام استادی رسید.
از مریدان شیخ خلیفه
...
[ویکی شیعه] حسن جوری، رهبر معنوی سلسله سربداران در قرن هشتم هجری قمری در منطقه خراسان بود که دعوت خود را در پوشش تصوف انجام می داد. وی شاگرد و مرید شیخ خلیفه مازندرانی بود و پس از وی رهبری معنوی سربداران را برعهده گرفت. شیخ حسن برای تبلیغ و نجات جان خویش، به مناطق زیادی از جمله ماوراءالنهر، بلخ، ترمذ، هرات، خواف و قهستان سفر کرد.
در آغاز حرکت سربداران وجیه الدین مسعود، رهبر سیاسی نهضت و حسن جوری با هم هماهنگ بودند، اما پس از مدتی میان آنان اختلاف ایجاد شد.
شیخ حسن در جنگ با سپاهیان آل کرتِ هرات به قتل رسید.

💡 میربزرگ از مقیمان قریهٔ دابو آمل بود. وی تحصیلات ابتدایی علوم دینی را در همان‌جا گذراند و جهت زیارت حرم علی بن موسی الرضا و تکمیل تحصیلاتش به خراسان مهاجرت نمود و در مشهد مقیم گشت. دوران اقامت سید قوام‌الدین در خراسان مقارن با قیام سربداران به رهبری شیخ حسن جوری بود.

💡 از شیخیان و شاگرد شیخ حسن جوری بود. در ۷۷۸ هجری قمری به فارس رفت و از شاه شجاع مظفری کمک خواست. سال بعد به خراسان بازگشت و سبزوار را گرفت و دو سال حکومت آنجا را در دست داشت. خواجه علی مؤید با دشمنش امیر ولی در استرآباد علیه رکن‌الدین متحد شد و این دو توانستند رکن‌الدین را از سبزوار بیرون کنند.

💡 در آغاز شیخ حسن جوری و وجیه‌الدین مسعود با هم کار می‌کردند، ولی به‌زودی چنانچه انتظار می‌رفت بین ایشان اختلاف نظر پیدا شد و بدین طریق دو جریان در میان سربداران پیدا شد: یکی اعتدالی و میانه‌رو یا سربداری و دیگری افراطی و تندرو یا درویشی و شیخی.

💡 حسن جوری معروف به شیخ حسن جوری یکی از رهبرانِ روحانی قیام سربداران در سده هشتم هجری و از شاگردان شیخ خلیفه مازندرانی بود. مبانی اندیشه وی «باور به تشیع دوازده امامی؛ و جهان‌بینی مهدویت، جدایی‌ناپذیری دین و مبارزه با ظلم و ستم» بود.

💡 روز اول شوال ۷۳۶ هجری (۱۳ مه سال ۱۳۳۶ میلادی) شیخ حسن جوری خراسان را ترک گفت و به عراق نقل مکان کرد و یکسال و نیم در آن خطه به‌سر برد و سپس به خراسان بازگشت و عازم بلخ گردید و سپس به ترمذ (بر رود جیحون) و آنگاه به هرات و قهستان سر زد و بعد رهسپار کرمان شد.

💡 قیام در خراسان غربی به خودی خود و پیش از آنکه شیخ حسن جوری دستوری دهد آغاز شد. رفتار ناهنجار یک ایلچی مغول در دهکدهٔ باشتین در نزدیکی سبزوار کاسهٔ صبر روستاییان را لبریز و انفجار و طغیانی را که از مدت‌ها پیش ماده آن رسیده بود تسریع کرد.