تزکیه نفس

[ویکی اهل البیت] تزکیه در اصل از ماده “زکو” و به معنای تطهیر نفس و مال، صلاح، تقوا، زمین پاک، مدح و ستایش و تنزیه خویش می باشد. در اصطلاح اخلاق و عرفان، عبارت است از تطهیر و پاک سازی نفس از اخلاق ناپسند و آلودگی های اخلاقی به منظور گام برداشتن در جهت فضائل اخلاقی که در نهایت موجب کمال و سعادت واقعی در دنیا و آخرت می شود.
از جمله مباحث مهمی که بسیار مورد تأکید قرآن قرار گرفته است، تزکیه و تهذیب نفس می باشد. از دیدگاه قرآن، نفس انسانی در ابتدا مانند لوحی سفید و خالی است که هم قابلیت تزکیه و دریافت کمالات و هم قابلیت آلوده گشتن به تیرگی ها را دارد که هر دو با اختیار و انتخاب خود انسان صورت می گیرد.
در اهمیت تزکیه نفس، همین بس که قرآن پس از یازده مرتبه قسم در سوره شمس، تزکیه نفس را تنها عامل رستگاری و وصول به سعادت فردی معرفی می نماید و فساد اخلاقی را منشأ بدبختی و مایه زیان می شناسد. و از همین جهت است که خداوند به واسطه رحمتش، انبیاء علیهم السلام را مبعوث فرموده تا مردم را از اعمال بد و عواقب سوء آن آگاه کنند.
در روایات، آلودگی و طهارت نفس به عنوان مانعی برای انسان در راه رسیدن به کمال و جلب برکات الهی و معنوی و مادی ذکر شده است و از طرفی دیگر تزکیه و طهارت نفس، شرط ورود و جلب نظر و رحمت و قرار گرفتن در عرش الهی دانسته شده است.
امام سجاد علیه السلام در حدیثی فرمودند: «حضرت موسی علیه السلام از خداوند پرسید: آن ها که در قیامت در سایه عرش تو به سر می برند چه کسانی اند؟ فرمود: پاکدلان در سایه عرش من بسر می برند. آنان که غیر حق را نمی نگرند و نمی خواهند و از هیچ اطاعتی دریغ نمی ورزند».
از جمله آثار و فوایدی که بر تزکیه نفس مترتب است می توان به موارد زیر اشاره کرد:
نقش و کارکرد تزکیه را نمی توان در حوزه فردی خلاصه کرد، بلکه آثار اجتماعی تزکیه که به اشکال مختلف و متنوع بروز و ظهور می کند نشان می دهد که تزکیه دارای چه اهمیت و ارزشی در حوزه مسایل اجتماعی جوامع بشری دارد. در آیه ۱۵۱ سوره بقره و نیز آیه ۱۶۴ سوره آل عمران به جایگاه رفیع و ارزشمند تزکیه در مسایل اجتماعی جامعه توجه داده شده است و بیان می شود که چگونه خداوند بر امت اسلام منت نهاده و آنان را به کمک پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله تزکیه نموده و از ناپاکی ها، رهایی بخشیده و امتی سالم و مسلم ایجاد کرده است.
[ویکی فقه] تزکیه نفس (قران). در این مقاله آثار، ویژگی ها و عوامل تزکیه نفس با توجه به آیات قرآن معرفی می شوند.
← انفاق همرا به تزکیه نفس
← فراگیری معارف دینی
...

💡 توصیه شاه نعمت‌الله ولی به مریدان این بود که بهترین ریاضت و نیکوترین وجه برای تصفیه دل و تزکیه نفس شفقت به خلق و خدمت در اجتماع است و به آن‌ها آموخت که چگونه می‌توانند در عین حال که مشغول حق‌اند در میان خلق به سر برند و خلوتی در انجمن داشته باشند.

💡 هو شی مین در طول زندگی خود بسیار آرای کنفسیوس را مطالعه می‌کرد و از بزرگترین منتقدان اخلاق کنفسیوسی بود. علی‌رغم این انتقادات، محققان معتقدند که باورهای کنفسیوسی به‌ویژه اصل تزکیه نفس که قانونی در حزب کمونیست ویتنام نیز می‌باشد، تأثیرهای فراوانی بر عقاید مین گذاشته‌است. البته همواره حزب کمونیست ویتنام این گرایش کنفسیوسی را در مین رد کرده‌است.

💡 حکمت عملی دانشی است که غایت آن فقط تزکیه نفس از طریق صورت ادراکی حاصل شده برای نفس نیست؛ بلکه افزون بر آن، عمل کردن بنا بر آنچه صورتش در نفس منقوش شده نیز مقصود است. جان کلام آنکه غایت حکمت عملی «خیر» است.

💡 تراژدی تقلیدی است از واقعه‌ای جدی، کامل و با اندازه معین که به عمل و نه روایت و به زبانی فاخر ترس و شفقت را برانگیزد و موجب تزکیه نفس یا کاتارسیس شود.

💡 تاکمن ماندگاری در قدرت را علت دیکتاتوری و سنگدلی می‌داند در حالی که همیشه اینطور نیست بلکه اگر انسان از طریق تزکیه نفس خودش را برای قدرت آماده کند قدرت هیچگاه وی را متزلزل نخواهد کرد