ابن عاشور محمدطاهر

[ویکی نور] محمدطاهر ابن عاشور (1296-1393 ق) به سال 1296 قمری1879/ میلادی،در «مرسی» از نواحی شمالی تونس و در خانواده ای دانشمند و با موقعیت اجتماعی مناسب متولد شد. پدر و مادر وی را محمد طاهر نام نهادند.
وی در نوجوانی قرآن را حفظ کرد و در سال 1310 قمری در حالی که کمتر از 15 سال داشت، وارد دانشگاه زیتونه شد و پس از هفت سال در سال 1899 م گواهی فارغ التحصیلی گرفت. و در سال 1931 م به شیخ الاسلامی مالکیان تونس برگزیده شد.
ابن عاشور در لغت، نحو، ادبیات، علوم و معارف نوین عصر، تاریخ و دیگر علوم اسلامی و قرآنی دست داشت و در تفسیر قرآن مبرّز بود.«التحریر و التنویر» از مشهورترین و کامل ترین تفاسیر مغرب اسلامی در قرن چهاردهم هجری و اثری تحلیلی، ادبی و اجتماعی است.
ابن عاشور، مجتهدی ادیب، مفسّری اصولی و سیاست مداری مورّخ بود.او در همان حال که به تفسیر می پرداخت،در حال دفاع از آموزه های اجتماعی و سیاسی اسلام بود.لذا به نقد اندیشه های کسانی چون عبدالرزاق می پرداخت.او در ضمن آنکه خود را متکفل پرداختن به دانش مقاصد الشریعة به عنوان جایگزینی مناسب برای دانش اصول می دانست، به شأن قضاوت مبتنی بر دین نیز اشتغال داشت.
یکی از بهترین راه های شناختن وی مراجعه به پاره ای از تألیفات او است که علاوه بر نوآوری به ستیز با سنت نیز نینجامیده است.
در اهمیت و ارزش علمی وی،داوری کسی مانند استاد محمد غزالی دانشمند معاصر مصری کافی است که می گوید: «مرد قرآن کریم و پیشوای فرهنگ اسلامی معاصر...او از زبان آغاز کرد و ادیبانه سخن می گفت...سخنان او را در تفسیر التحریر و التنویر بخوان و شگفت زده شو؛چرا که واژه های نا مأنوس را به کار گرفته و آنها را مأنوس ساخت و ساختارهای جملۀ عربی را از پیرایه هایی که در سده های اخیر به هنگام انحطاط ادب عربی، بر آن بسته شد، آزاد کرد.»

💡 همچنین ابن عاشور در این‌باره احتمال دیگری را مطرح می‌کند که شاید شهرت ابولهب به لقبش بیشتر از نام وی بوده‌است. طبرسی نیز معتقد است که علت ذکر نکردن نام وی و استفاده از کنیه برای او، به جهت کراهت خدا از ذکر عبارت «عبد» قبل از کلمه «عزی» بوده‌است که نام یکی از بت‌های اعراب جاهلی بوده‌است.

💡 در تفسیر آیه هشتم «و انّه لحبّ الخیر لشدید» بیضاوی، ثعلبی، فخر رازی و قرطبی از مفسران گذشته، آلوسی و ابن عاشور از مفسران معاصر اهل سنت، «خیر» را به مال تفسیر کرده‌اند. طبرسی، مشهدی، طباطبایی و مکارم شیرازی از میان مفسران شیعه، و نویورت اسلام شناس آلمانی، نیز همین معنا را در تفاسیر خود آورده‌اند.«حبّ الخیر» از نظر میبدی، همان دوست داشتن مال و «شدید» به معنی بخیل است.