تسمع

تسمع. [ ت َ س َم ْ م ُ ] ( ع مص ) فانیوشیدن. ( زوزنی ). گوش دادن. ( دهار ). شنودن. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ). شنیدن صدا یا گفتار کسی را. ( از متن اللغة ) ( از اقرب الموارد ) ( از المنجد ). و گویند «اسمعه ُ و اسمع الیه » ای تسمعه ُ پس ابدال و ادغام می شود چنانکه در تزین ازین گویند. ( از اقرب الموارد ) ( از منتهی الارب ). || اندک اندک شنیدن. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) ( از متن اللغة ). || گوش داشتن. ( ترجمان جرجانی ترتیب عادل بن علی ). گوش نهادن بسوی کسی. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ). گوش داشتن سوی کسی تا آنچه را پوشیده گوید بشنود. ( المنجد ).

فانیوشیدن گوش دادن

[ویکی الکتاب] معنی تَسْمَعُ: می شنوی
معنی تُسْمِعُ: بشنوانی
معنی تَسْمَعْ: می شنوی (مجزوم شده چون جواب شرطی است که در جمله قبل آورده شده است )
معنی لَا تُسْمِعُ: نمی توانی بشنوانی (به حرفت گوش نمی دهند)
معنی لَا تَسْمَعُ: نمی شنود- گوش نمی دهد
معنی لَا یَسَّمَّعُونَ: نمی توانند گوش فرا دهند - در وضعیت گوش دادن قرار نمی گیرند (کلمه یسّمّعون در اصل یتسمعون بوده و تسمع به معنای گوش دادن است از معانی باب تفعل صیرورت یا به حالتی در آمدن است )
ریشه کلمه:
سمع (۱۸۵ بار)
شنواندن.. تو مردگان را شنواندن یا فهماندن نتوانی. در آیه ظاهراً به معنای فهماندن و دانا کردن است.. هر دو فعل امری اند ولی در تعجّب بکار می‏روند یعنی: روزی که پیش ما آیند چه قدر شنوا و بینا اند، چنان که در «بصر» گذشت.

💡 و نـيز تو نمى توانى سخنت را به گوش كران برسانى مخصوصا هنگامى كه روى مىگردانند و پشت مى كنند (و لا تسمع الصم الدعا اذا ولوا مدبرين ).

💡 و باز براى تاءكيد اضافه مى كند (هيچگاه از اطاعت فرمان او رويگردان نشويد درحالى كه سخنان او و اوامر و نواهيش را مى شنويد (و لا تولوا عنه و اءنتم تسمعون ).

💡 2 اگر شنونده سنگدل باشد، سخن حقّ از گوينده ى پاك و شايسته نيز در او اثرى ندارد. آرى، لامپ سوخته با اتّصال به هيچ برقى روشن نمى شود. (انّك على الحقّ المبين انّك لا تسمع الموتى )

💡 (تـنـهـا سـخنان حقت را مى توانى به گوش كسانى برسانى كه به آيات ما ايمان مىآورند و در برابر حق تسليمند) (ان تسمع الا من يؤ من باياتنا فهم مسلمون ).

💡 يومئذ يتبعون الداعى لا عوج له و خشعت الا صوات للرحمن فلا تسمع الا همسا

💡 و هر که از دولت متابعت انبیاء و موافقت اولیاء محروم است و سعادت قبول دعوت و زندگی استماع کلام حق ندارد بحقیقت مرده است که: «انّک لا تسمع الموتی»