ترمذی

ترمذی. [ ت ِ م ِ ] ( ص نسبی ) یا ترمدی به حرکات ثلاثه و کسر سیم یا ضم آن دو قول و ذال معجمه، منسوب به شهر ترمذ که آن طرف جیحون است. ( غیاث اللغات ) ( آنندراج ). منسوب است به ترمد که شهری است در ساحل نهر بلخ که جیحونش خوانند جمعی کثیر از علما و مشایخ و فضلا از این سرزمین ظهور کرده. ( از سمعانی ). از ترمذ یا ترمد:
جاجم ترمدی است لایق وقت
من در این باب دارم استادی.سوزنی
ترمذی. [ ت َ م َ ] ( اِخ ) احمدبن الحسن بن جُنَیدب مکنی به ابوالحسن از حفاظ بود بشام و عراق سفر کرد و در مصر از سعیدبن حکیم بن ابی مریم و کثیربن عفیر و در شام از آدم بن ابی ایاس و در عراق از ابانعیم و احمدبن حنبل و کسانی که در طبقه آنان بودند حدیث شنید... بخاری در صحیح و ترمذی در جامع و ابوبکربن خزیمة و دیگران از وی روایت کرده اند. ( از معجم البلدان ج 2 ص 383 ).
ترمذی. [ ] ( اِخ ) محمدبن احمدبن نصرالترمذی مکنی به ابوجعفر از فقهای شافعی بود که در زمان خویش از فقهای شافعی کسی در دیانت و ورع و زهد بمانند او نبود. در بغداد اقامت داشت و در آنجا از یحیی بن بکیرالمصری و یوسف بن عدی و کثیربن یحیی و جز آنها حدیث گفت و از وی احمدبن کامل القاضی و عبدالباقی بن قانع و دیگران روایت کرده اند... بسال 200 یا 210 هَ. ق. متولد شد و در 11 محرم 295 هَ. ق. درگذشت. ( وفیات الاعیان ج 3 ص 334 ).
ترمذی. [ ت َ رَ ] ( اِخ ) محمدبن اسماعیل بن یوسف سلمی مکنی بابواسماعیل ترمذی متوفی 270 هَ. ق. و ابن اثیر در «الکامل » او راصاحب تصانیف شمرده است. ( از هدیة العارفین 2:20 ).
ترمذی. [ ت َ م َ ] ( اِخ ) محمدبن علی بن حسن ( یاحسین )بن شیرالمؤذن الحکیم الترمذی الصوفی مکنی به ابوعبداﷲ از بزرگان مشایخ خراسان است از پدر خود و از قتیبةبن سعید و صالح و جز آنان روایت کند و در خراسان وعراق و دیگر نواحی بسیار کس از او حدیث شنیدند. ابوعبدالرحمان سلمی گوید وی را از ترمذ بیرون کردند و بر کفر او شهادت دادند. کتابی که بنام ختم الولایه و کتابی بنام علل الشریعه تصنیف کرد... سپس به بلخ شد و چون با مذهب مردم بلخ موافقت داشت او را پذیرفتند.
از اوست: کتاب الفروق. کتاب غرس الموحدین و کتب دیگر. ( از معجم المطبوعات ج 1 ص 633 ).
ترمذی. [ ت َ م َ ] ( اِخ ) محمدبن عیسی بن سورةبن موسی بن ضحاک سلمی ضریر بوغی ترمذی،حافظ مشهور، مکنی بابی عیسی. یکی از امامانی است که در علم حدیث به آنان اقتدا کنند. کتاب جامع و علل را در نهایت اتقان تصنیف کرد چنانکه بدو مثل زنند. وی شاگرد بخاری است و نزد بعضی از شیوخ او نیز تلمذ کرد. در سیزدهم رجب سال 279 هَ. ق. به ترمذ درگذشت.

محمد بن عیسی بن سوره بن موسی بن ضحاک سلمی ضریر بوغی ترمذی حافظ مشهور مکنی بابی عیسی.

[ویکی فقه] ترمذی (ابهام زدایی). ترمذی ممکن است اسم برای اشخاص ذیل باشد: • محمد بن احمد ترمذی، محدّث و فقیه شافعی در قرن سوم • ابوعیسی ترمذی، محدّث مشهور اهل سنّت در قرن سوم و نویسنده کتاب الجامع الصحیح معروف به سنن ترمذی، از صحاح ستّه • سیدبرهان الدین محقق ترمذی، عارف سده هفتم • محمد بن علی ترمذی، ملقب به حکیم، محدّث، مؤلف و از عرفای بزرگ قرن سوم
...

💡 کتابی است ملحق به سنن ترمذی که در آن احادیث استدلال شده بر ترتیب ابواب فقهی را جمع‌آوری کرده و دلیل هر حدیث را نشان می‌دهد.

💡 ورود ترمذی به قونیه بر اساس روایت افلاکی، اینگونه بود که وی، در بدو ورود به قونیه در مسجد سنجاری اقامت کرد و نامه‌ای به مولانا فرستاد تا به قونیه بازگردد. مولانا به محض در یافت نامه به قونیه بازگشت، با این حال در ولدنامه این روایت ذکر نشده‌است.

💡 سنن ترمذی یا جامع ترمذی مشهورترین کتب ترمذی است و در میان کتب حدیثی جایگاهی بسزا دارد و شامل کتب حدیثی است. این کتاب به فارسی ترجمه شده‌است.

💡 مجموعه احادیث متعددی است که ترمذی با سندهای خود نقل کرده‌است، سپس با قضاوت در مورد هر حدیث یا به قول خود یا سخنان شیوخ خود که ذکر می‌کند، آن‌ها را دنبال می‌کند. امام بخاری بیشترین سهم را در داوری این احادیث داشته و متون این کتاب بالغ بر ۴۸۴ متن مسندی بوده‌است. -ترمذی الکبیر.

💡 کتاب دیگری که زندگی مولانا، شمس تبریزی، محقق ترمذی، بهاء ولد فرزند مولانا و فرزندان او و نیز دو خلیفهٔ او یعنی زرکوب و چلبی را با تفصیل و دقت لازم بررسی کرده کتاب مناقب العارفین اثر احمد افلاکی است.