بالقسطاس

[ویکی الکتاب] ریشه کلمه:
ب (۲۶۴۹ بار)قسط (۲۷ بار)قسطس (۲ بار)
«قسطاس» (به کسر قاف و ضم آن بر وزن مقیاس و گاهی هم بر وزن قرآن نیز استعمال شده) به معنای ترازو است، بعضی آن را کلمه ای رومی، و بعضی عربی می دانند، و گاهی گفته می شود: در اصل، مرکب از دو کلمه «قسط» به معنای عدل و «طاس» به معنای کفه ترازو است. و بعضی گفته اند: «قسطاس» ترازوی بزرگ است در حالی که «میزان» به ترازوهای کوچک هم گفته می شود. به هر حال، قسطاس مستقیم ترازوی صحیح و سالمی است که عادلانه وزن کند، بی کم و کاست!
ترازو... با ترازوی درست وزن کنید، فیومی در مصباح گفته: به قولی آن عربی است و از قسط اشتقاق یافته و به قولی لفظ رومی است معرب شده. در آیه به کسر قاف و ضم آن خوانده شده و فقط دوبار در قرآن آمده است.

💡 و در تفسير قمى در ذيل آيه شريفه (و زنوا بالقسطاس المستقيم ) گفته: كه درروايت ابى الجارود نقل شده كه امام ابى جعفر (عليه السلام ) در معناى (قسطاس مستقيم) فرموده كه: قسطاس مستقيم آن ميزانى را گويند كه زبانه (شاهين ) داشته باشد.

💡 و اوفوا الكيل اذا كلتم و زنوا بالقسطاس المستقيم ذلك خير و احسن تاويلا(35)

💡 و تاءويل در مورد انشاء (يعنى امر و نهى و امثال آن ) عبارت است از مصلحتى كه آمر راواداشته تا براى به دست آوردن آن مصلحت، امر كند، و مفسده اى كه براى جلوگيرى از آن، نهى نمايد، مثلا تاءويل در آيه: (و اوفواالكيل اذا كلتم و زنوا بالقسطاس المستقيم ذلك خير و احسن تاويلا) همين است كه بابرقرارى وزن عادلانه در هر كالاى كشيدنى و پيمان كردنى، امر اجتماع بشرى، استقامتيابد.

💡 و از ظاهر سياق بر مى آيد كه جمله (و لا تبخسوا الناس اشياءهم - كالا و متاع مردم راكم ندهيد) متمم جمله (و زنوا بالقسطاس ‍ المستقيم ) است، همچنان كه جمله (و لاتكونوا من المخسرين ) قيدى است متمم جمله (اوفواالكيل ) و جمله (و لا تعثوا فى الارض مفسدين ) تاكيد هر دو نهى، يعنى نهى در (لاتخسروا) و نهى در (لا تبخسوا) است و اثر شوم كم فروشى را بيان مى كند.

💡 3 ترازو و وسايل سنجش و محاسبات تجارى، بايد سالم و دقيق باشد. (وزنوا بالقسطاس المستقيم )