تحسس

تحسس. [ ت َ ح َس ْ س ُ ] ( ع مص ) شنیدن سخن قوم و پرسیدن خبر و جستن آن برای نیکی. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) ( اقرب الموارد ) ( قطر المحیط ). و گفته شده است که تحسس مانند تسمع و تبصر است. یقال: اخرج فتحسس لنا. و با جیم ( تجسس ) در شر استعمال شود و ابوعبید گوید: تحسست الخبر و تحسیت [ یکی است ]. ( اقرب الموارد ). || تحسس از چیزی؛ خبر یافتن از آن. ( اقرب الموارد ). تعریف و تطلب آن با حواس. ( قطر المحیط ). || جستجو کردن و خبر کردن وخبر پرسیدن. ( آنندراج ). تحسس از؛ آگهی یافتن از خبرآن. ( قطر المحیط ). خبر خواستن. ( ترجمان جرجانی ترتیب عادل بن علی ): یا بنی اذهبوا فتحسسوا من یوسف و اخیه. ( قرآن 87/12 ). و تحسس در آیه فوق بهمه معانی یادشده تفسیر گردیده است. ( اقرب الموارد ).

شنیدن سخن قوم و پرسیدن خبر و جستن آن برای نیکی یا تحسس از چیزی خبر یافتن از آن.

💡 تحسس از ماده حس به معنى جستجوى چيزى از طريق حس است، و در اينكه آيا با تجسس چهتفاوتى دارد؟ در ميان مفسران و ارباب

💡 لغت گفتگو است: ابن عباس نقل شده كه (تحسس ) در امور خير است و (تجسس ) درامور شر. بعضى ديگر گفته اند تحسس، كوشش براى شنيدن سرگذشت اشخاص واقوام است، اما تجسس كوشش براى جستجوى عيبها.

💡 بعضى هم گفته اند: اين دو واژه هر يك معناى بخصوصى دارند، تجسس به معناى تعقيب وجستجو كردن عيب مردم است، و تحسس ‍ به معناى گوش دادن به گفتگوى مردم است، و ازابن عباس فرق ميان اين دو كلمه را پرسيدند گفت: زياد از هم دور نيستند جز آنكه تحسسدر خير گفته مى شود، و تجسس در شر.