رضا قلی خان طبرستانی

[ویکی فقه] رضا قلی خان طبرستانی متخلص به «هدایت» و مشهور به «لله باشی» ادیب، شاعر، مورخ، دستور نویس و دلتمرد دوران قاجاریه است.
وی فرزند آقا محمد هادی طبرستانی از اعیان و ملازم جعفر قلی خان فرزند محمد حسن خان قاجار بود. هدایت در سال ۱۲۱۵ هجری قمری در تهران متولد شد ابتدای عمر را در بارفروشی بابل گذرانید در دو سالگی یتیم شد و با مادرش به شیراز رفت او نزد محمد مهدی خان متخلص به «شحنه» تحصیل کرد ابتداء با تخلص «چاکر» شعر می گفت و سپس تخلص «هدایت» را برگزید، مدتی مامور تربیت عباس میرزا فتحعلی شاه قاجار بود و به «لله باشی» شهرت یافت در زمان ناصر الدین شاه به سفارت نزد خان خیره به خوارزم رفت، پس از بازگشت نایب وزارت علوم و مدیر مدرسه ی دارالفنون گردید.
وفات
در سال ۱۲۷۸ هجری از خدمات دولتی باز نشسته شده و به عنوان مربی مظفر الدین میرزا به آذربایجان رفت و پس از بازگشت از این سفر در سال ۱۲۸۸ هجری در تهران در گذشت.
آثار
هدایت با وجود اشتغال به کارهای درباری و دولتی به عرفان نیز گرایش داشت از او آثار چندی در زمینه های گوناگون بر جای مانده است مانند: اجمل التواریخ، روضة الصفای ناصری، در تکمیل روضة الصفای میر خواند، بکتاش نامه در عشق و بکتاش، شمس الحقایق در منتخب دیوان شمس تبریزی، انجمن آرای ناصری، مدارج البلاغه، مفتاح الکنوز در شرح مشکلات اشعار خاقانی، مجمع الفصحاء، اصول الفصول فی حصول الوصول، ریاض العارفین.
عناوین مرتبط
...

💡 دیباج مهد فرهیختگان، علما و ادیبانی از خانواده های ناظم نژاد، هدایت، آقایان، شکوهی،فانی، قدمی، آغوشانی، عین الکمال، اصحابی فخرالدین و.... است که از نسل آنها مهاجرت و برخی به فامیل های دیگر منشعب و گسترده شدند. از معروف ترین شخصیت ها؛ صادق هدایت از خاندان هدایت و نوه اسماعیل کمال (که به دست زکی خان زند کشته شد) و فرزند رضا قلی خان هدایت (ملقب به رضا قلی خان طبرستانی یا رضا قلی خان هزارجریبی) است که هر چند خود متولد تهران بوده، اما اصالت دیباجی داشت. اسماعیل کمال (در برخی منابع از او با عنوان آقا محمدطاهر طبرستانی یاد کرده اند)، جد صادق هدایت، از اعیان قریه چهارده رودبار و خزانه دار آقامحمدخان قاجار بود. از خاندان هدایت و فرزندان رضا قلی خان، جوادخان سعدالدوله و مهدی قلی خان مخبرالسلطنه به نخست وزیری، مرتضی قلی خان صنیع الدوله به ریاست مجلس شورای ملی و محمدقلی خان مخبرالملک به نمایندگی مجلس و وزارت دارایی، حسین قلی خان مخبرالدوله به وزارت پست و تلگراف در دوره قاجار و پهلوی رسیدند. در دوره پهلوی، دبستانی به نام این خاندان (هدایت) در دیباج ایجاد شده است که کماکان به فعالیت می پردازد و نیز پویا شکوهی مجری، کارگردان، گزارشگر شبکه جام جم و تهیه کننده مراسمات و همایشها از هنرمندان این خطه و دیار می‌باشد.