کتاب تشریح بدن الانسان

[ویکی نور] «تشریح بدن الانسان»، نگاشته ابوسهل عیسی بن یحیی مسیحی (متوفی 401ق) است و چنان که از نام آن پیداست، به مبحث تشریح (آناتومی) اختصاص دارد.
در اسم این کتاب اختلاف است. بعضی آن را «تشریح المسیحی» نام نهاده اند، چرا که در بالای بعضی از نسخ محظوط آن این اسم آمده است. بسیاری دیگر این کتاب را با نام «اظهار حکمة الله فی خلق الانسان» ضبط کرده اند (عیون الانباء فی طبقات الاطباء، ص 371 - 370).
به نظر می رسد این تعبیر برگرفته از مقدمه ای باشد که ناسخ این کتاب نگاشته است. وی در مقدمه ای کوتاه می نویسد: «هذا کتاب فی تشریح بدن الانسان صنفه ابوسهل عیسی بن یحیی المسیحی علیه ما یستحق و زعم انه مشتمل علی فوائد لطیفة شریفة لم یسبق الی معرفتها احد ممن تقدمه و انه استقصی فیه و فی منافع القوی و افعالها و غیرها و انه لم یقصد الا لیظهر حکمة الله فی خلق الانسان و یشکره من یطلع علیها و الله اعلم بالنیات (تشریح بدن الانسان، ص 23). البته نمی دانیم چرا این دسته، صدر عبارت را رها کرده اند و به انتهای آن چسبیده اند.
از سال و انگیزه تألیف این اثر بی خبریم، البته - چنان که ناسخ نوشته - می توان گفت انگیزه نگارش این اثر اظهار حکمت الهی در خلقت انسان بوده است، نه برای اهدا به حاکمی و یا بر اساس درخواست کسی.
مؤلف، ساختار خاصی را برای این اثر در نظر نگرفته است، بلکه وی مطالب مورد نظرش را سلسله وار در پی هم نوشته و تنها هر بخش را از بخش دیگر با کلمه «فصل» جدا نموده که تعداد این فصول، 107تا است.