درامدی به شیعه شناسی

[ویکی نور] درآمدی به شیعه شناسی. درآمدی به شیعه شناسی تألیف علی ربانی گلپایگانی، از جمله متون آموزشی برای سطح کارشناسی است. در این اثر مباحث عمده تفکر شیعی در اصول و فروع دین و به ویژه مسائلی که شیعه در مورد آن ها موضوع خاصی دارد و احیاناً توسط مخالفان و شبهه انگیزان به عنوان شبهات عقیدتی مطرح شده، مورد بررسی قرار گرفته است.
کتاب مشتمل بر پیشگفتار نویسنده و پنج بخش است که هر بخش مشتمل بر فصولی است.
در این نوشتار سعی شده با بهره گیری از شیوه های جدید آموزشی و تازه ترین دستاوردهای علمی، متنی آموزشی تهیه شود.
یکی از اساسی ترین اختلافاتی که در امت اسلامی رخ داده است، اختلاف در مورد خلافت و امامت است. این اختلاف از نخستین لحظه های پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) رخ داد و تاکنون ادامه یافته است. نقطه مرکزی در این اختلاف این بوده است که چه کسی و چگونه می تواند به عنوان جانشین پیامبر اکرم(ص) رهبری دینی و سیاسی امت اسلامی را عهده دار گردد؟ عده ای طرفدار این عقیده بوده اند که خلیفه پیامبر(ص) باید همان صفات و ویژگی هایی را داشته باشد که پیامبر(ص) داشت. او باید برترین شخصیت در قلمرو علم و عمل بوده و از صفت عصمت برخوردار باشد؛ و ازآنجاکه تشخیص این اوصاف از توان انسان های غیر معصوم بیرون است. جانشین پیامبر(ص) باید توسط آن حضرت تعیین گردد؛ و چنین کاری نیز صورت گرفته و او علی بن ابی طالب(ع) را به عنوان جانشین و امام امت اسلامی پس از خود برگزیده است. طرفداران این عقیده «شیعه» به شمار می روند. در مقابل دیگران به لزوم چنین شرایط و اوصافی در جانشینی پیامبر(ص) اعتقاد نداشته و تعیین امام توسط پیامبر(ص) را نیز منکر شده و بر این عقیده اند که پیامبر(ص) سرنوشت این مسئله را به اختیار و انتخاب مسلمانان واگذار کرده است. این گروه در یک تعبیر کلی به نام «اهل سنت» نامیده شده اند.
نویسنده همچنین در پیشگفتار کتاب ذکر توضیحی را لازم دانسته است: ازآنجاکه کتاب حاضر به عنوان متنی درسی و آموزشی نگارش یافته و ظرفیت آن به دو یا سه واحد درسی محدود است، نمی توان انتظار داشت که به همه پرسش ها پاسخ گفته و در مواردی که به پاسخ گویی پرداخته است، نیز توقع این که به صورت مفصل و همه جانبه به بررسی ابعاد گوناگون مسائل بپردازد، معقول و منطقی نمی نماید. بدین جهت با توجه به اولویت هایی که در نظر گرفته شده است، اولاً: از بررسی برخی از سرفصل های مزبور صرف نظر شده است و ثانیاً: سرفصل های دیگر نیز به صورت مختصر مطرح گردیده اند. در میان موضوعات یاد شده آنچه بیشتر مورد اهتمام قرار گرفته است، یکی تاریخ پیدایش تشیع و نقد دیدگاه ها و فرضیه های نادرستی است که دراین باره مطرح شده است و دیگری مباحث مربوط به امامت، به ویژه عصمت امام و نصوص امامت است.
بخش اول کتاب به مقدمات و کلیات اختصاص یافته است. این بخش شش فصل دارد. در بررسی لغت شیعه نویسنده سه معنای متابعت، پیروی، نصرت، یاری، توافق و هماهنگی را ذکر کرده و به معاجم مختلف لغوی استناد کرده است. همچنین در تعریف اصطلاحی شیعه چند معنا را آورده است که در همه تعاریف بر ارجحیت و افضلیت علی(ع) تأکید شده است.

💡 اتهامی که معمولاً به شیعیان وارد می‌شود این است که به خلفای اهل سنت، ابوبکر، عمر و عثمان که در بدو اسلام از محمد حمایت کردند، توهین می‌کنند؛ چون به گمان آنها این خلفا بعد از محمد به دشمنی با علی و فرزندانش پرداختند. بعد از اینکه امپراتوری صفویه به شیعه تغییر مذهب داد، سه خلیفه اول، که به اعتقاد شیعه حق علی را غصب کرده بودند، در نماز جمعه لعن و نفرین می‌شدند.

💡 در فقه تشیع، مسلم یا مسلمان به اهل سنت اطلاق می‌شود و مؤمن به شیعه. کفائت یا کفو بودن در ایمان (تشیع) واجب است البته بعضی از فقهای معاصر در صورتی که بیم تسلط بر زن نباشد ازدواج با مسلمین (سنی‌ها) را جایز شمرده‌اند. مرد شیعه محدودیتی در ازدواج با زن سنی ندارد. پرواضح است که کفو بودن در دین ارتباطی به طبقهٔ اقتصادی یا اصالت خانوادگی ندارد.

💡 مسلمانان با ۲۵ درصد، هندوئیست ۱۵ درصد، بودیست ۶ درصد، سیک ۰٫۳ درصد، یهودی ۰٫۱۸ درصد، و بهایی با ۰٫۰۷ درصد جمعیت را و ادیان دیگر ۱۰ درصد را تشکیل می‌دهند. ۱۵ درصد جمعیت جهان بی‌دین برآورد می‌شود. البته هر کدام از گروه ها خود به بخش هایی جزیی تر تقسیم می شود مانند مسلمانان که به شیعه، سنی و... تقسیم می‌شود.

💡 بعد از انقلاب ایران و انتشار کتاب‌های شیعه در این کشور زیدی‌ها به مذهب زیدی خود برگشتند و ایران نه تنها موجب بازگشت زیدی‌ها به شیعه شد بلکه باعث زنده شدن فرهنگ جهادی در بین آن‌ها گردید.