ایجاز و اطناب

[ویکی فقه] ایجاز وَ اِطْناب، و نیز مساوات، گونه های مختلف ادای مقصود و بیان معانی ذهنی است که گوینده بلیغ بنا بر مقتضیات از آن ها استفاده می کند.
مباحث مربوط به ایجاز و اطناب مانند دیگر فصول علم معانی تا سده ۴ق /۱۰م به صورت ضمنی و نامستقل مطرح می شد. و از سده ۵ق به تدریج روی به استقلال و تکمیل نهاد و آثاری چون جامع العلوم سکاکی، و المطول و مختصر تفتازانی پدید آمد.
← در آثار فارسی
ایجاز، در لغت به معنای کوتاه گویی، و در اصطلاح چنان است که «لفظ اندک بود و معنی آن بسیار».
← انواع
اطناب، در لغت به معنای دراز گویی، و در اصطلاح آن است که الفاظ بیش از معانی باشد.
← انواع
...

💡 پیشینه تاریخیِ چارینه در زبان فارسی و زبان عامه هر دو و همچنین علت رواج آن به درستی معلوم نیست. به نظر می‌رسد این گونه شعری، تحول یافته انواع سروده‌های کهن است و رواج آن به علت کوتاهی ِ شعر، ایجاز و سادگی آن و استقبال همگانی از این قالب شعری بوده است.

💡 ...اقتصادی‌نیا زیروبم و فراز و فرود حیات شعری تک‌تک شاعران نوخامه را می‌شناسد و پی می‌گیرد. با تجربه‌های فکری و ذوقی آنها آشناست و همۀ اینها را با ایجاز و مهارت تمام، زنده و فصیح، بیان می‌کند. مسیر راهی را که پیموده‌اند، می‌شناسد و به‌روشنی نشان می‌دهد. به ما می‌گوید که از آیندۀ آنان چه تصوری دارد و چه سرنوشتی را برای زندگی شاعرانۀ آنان پیش‌بینی می‌کند.

💡 متن کتاب قابوس‌نامه ساده و روان است و نویسنده از حشو و سخن زائد در آن دوری جسته؛ از سجع و تصنع پیراسته و در عوض، به ایجاز و سلاست آراسته است. نحوهٔ بیان کتاب صریح و بدون زینت بلاغی یا استفاده از عبارات متوازن است.