افضل الملک غلامحسین

[ویکی نور] «غلامحسین افضل الملک مستوفی دیوان اعلی»، معروف به (ادیب) مورخ و سفرنامه نویس عصر قاجاریه که نسبش به کریم خان زند می رسد، در سال 1279ق دیده به جهان گشود. وی مردی ادیب و فاضل بود که به عربی و فارسی نیز شعر می سرود.
او با تحصیل علوم مختلف زمان خود مانند انشاء، حساب، فقه، اصول، حکمت، فلسفه و تاریخ قدیم و جدید ایران و تفسیر عروض و قافیه، توانست به پایگاهی در خور دست یابد و پس از اتمام تحصیلات به خدمت دولت وارد شود.
2- کراسة المعی یا کراسة اعتمادی
3- سفرنامه خراسان و کرمان
5- ترجمه اعلام الناس بما وقع للبرامکه من بنی العباس
مهدی بامداد مولف کتاب شرح احوال ایران دربارهی وی می گوید: من شخصا افضل الملک را در اواخر عمر دیده ام، مردی بلند قامت، خوش قیافه و اهل فضل بود و کمی متکبر و خود خواه که خود ناشی از مقام علمی اش بود.

💡 بهمنان، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان سوادکوه در استان مازندران ایران.بهمنان همچنین نام طایفه‌ای است که در این روستا زندگی می‌کرده‌اند. مطابق نقل افضل الملک در سفرنامه مازندران این طایفه به همراه سه طایفه اولاد، شیروان، گاوان پیش از اسلام در سوادکوه می زیسته‌اند.

💡 غلامحسین افضل الملک خواجه‌وندان مازندران را از سراوندِ سیلاخور گفته‌است که آقامحمّدخان قاجار آنها را کوچانیده و به کلاردشت آورده و عقیدة خواجه‌وندها این است که از نسل خواجه عزیز خزایی هستند. حسین حُزنی مکریانی از طایفه ی پیر خزایی اهل شهرستان سقز در کردستان بود.

💡 مهدی گنجوی با استناد به نامه‌ای پیش از افضل الملک، که آن را تنها یک ماه بعد از دستگیری آن دو و در استانبول نوشته است، تاریخ دستگیری را بیست و هفت جمادی‌الاول سال هزار و سیصد و سیزده/ ۱۵ نوامبر ۱۸۹۵ تعیین کرده است.

💡 هوسه گروته معتقد است بختیاری‌ها بازماندگان اوکسیان هستند که اسکندر در حوالی ایذه با آن‌ها مبارزه کرده‌است. این گفته را نیز غلام حسین افضل الملک تأیید می‌کند. همچنین در این باره سردار اسعد بختیاری می‌نویسد اوجین‌ها (اوکسین‌ها) که در کوهستان‌های بین شوش و فارس می‌زیستند، امروزه به بختیاری معروفند.