اسماعیل و حج

[ویکی فقه] اسماعیل و حج (قرآن). ماموریت ابراهیم و اسماعیل علیهما السلام، برای پاک سازی کعبه، جهت بجا آوردن مناسک حج بوده است.
درخواست ابراهیم و اسماعیل علیهما السلام، برای یادگیری مناسک حج چنین بوده است: «واذ یرفع ابرهیم القواعد من البیت واسمـعیل... • ربنا... وارنا مناسکنا...» (و نیز بیاد آورید) هنگامی که ابراهیم و اسماعیل پایه های خانه ( کعبه ) را بالا می بردند (و می گفتند) پروردگارا! از ما بپذیر تو شنوا و دانائی• پروردگارا!... طرز پرستش خودت را به ما نشان ده....
← معنای قواعد
در خطبه معروف قاصعه از نهج البلاغه نیز می خوانیم: آیا نمی بینید که خداوند مردم جهان را از زمان آدم تا به امروز به وسیله قطعات سنگی... امتحان کرده است، و آن را خانه محترم خود قرار داده، سپس به آدم و فرزندانش دستور داد که به گرد آن طواف کنند. کوتاه سخن اینکه: آیات قرآن و روایات این تاریخچه معروف را تأیید می کند که خانه کعبه نخست به دست آدم ساخته شد، سپس در طوفان نوح فروریخت، و بعد به دست ابراهیم و فرزندش اسماعیل تجدید بنا گردید.
پاک سازی کعبه
ماموریت ابراهیم و اسماعیل علیهما السلام، برای پاک سازی کعبه، جهت بجا آوردن مناسک حج بوده است: «... وعهدنا الی ابرهیم واسمـعیل ان طهرا بیتی للطائفین والعـکفین والرکع السجود»...و ما به ابراهیم و اسماعیل امر کردیم که خانه مرا برای طواف کنندگان و مجاوران و رکوع کنندگان و سجده کنندگان پاک و پاکیزه کنید.
← مراد از عهد
...

💡 از سیواس هم نامه دیگری جهت وی فرستاد و طی آن ادعای خلافت و جانشینی پیغمبر اسلام را نمود و شاه اسماعیل و خاندان او را به کفر و ارتداد متهم ساخت و از او دعوت کرد توبه نموده و راضی شود ایران جزو متصرفات عثمانی باشد.

💡 متولیان آستان قدس در دوره صفویه به علت برخورداری از وجههٔ روحانی، مذهبی و قدرت مالی دارای نفوذ زیادی بودند و در مقاطعی که قدرت مرکزی دچار سستی می‌شد به عنوان قدرت مطلق در شهر اقدام می‌کردند، چنان‌که در دوره شاه اسماعیل و شاه تهماسب عموماً قدرت افرادی که عهده‌دار تولیت بودند از حاکم شهر بیش‌تر بود و همین امر در پاره‌ای اوقات باعث بروز کشمکش بین حاکم شهر و تولیت وقت می‌گردید.

💡 امیر نجم‌الدین مسعود زرگر رشتی گیلانی (درگذشتهٔ ۹۱۵ قمری در خامنه) سپهسالار و وکیل نفس نفیس همایون شاه اسماعیل یکم صفوی بوده‌است. وی از نوجوانی شاه اسماعیل و حضور وی در گیلان، همراه او بوده‌است و شاه اسماعیل علاقهٔ بسیاری به او داشته‌است.