عروس دریایی (Jellyfish) موجوداتی دریایی هستند که به دستهی هیدروزا و سکومبریا تعلق دارند. این موجودات به دلیل شکل خاص و زیبای خود، در بسیاری از فرهنگها شناخته شده و مورد توجه قرار گرفتهاند.
ویژگیها و ساختار
عروس دریایی دارای بدنی نرم و شفاف است که عمدتاً از آب تشکیل شده است. این بدن شامل یک ناحیهی گنبدی شکل به نام کلاهک و دمی بلند به نام پالی است. این موجودات به دلیل ساختار ساده خود، فاقد استخوان، قلب، و مغز هستند. آنها دارای سیستم عصبی ابتدایی به نام شبکه عصبی هستند که به آنها اجازه میدهد تا حرکات خود را کنترل کنند. این آبزیان با انقباض و انبساط کلاهک خود، آب را به بیرون پرتاب میکنند و به این ترتیب به جلو حرکت میکنند.
تغذیه
این جانوران گوشتخوار هستند و عمدتاً از پلانکتونها، ماهیهای کوچک و دیگر موجودات دریایی تغذیه میکنند. آنها با استفاده از زهرهایی که در سلولهای خاصی به نام نیدوسیتها دارند، طعمههای خود را میگیرند.
زیستگاه
عروس دریاییها در آبهای دریاها و اقیانوسها زندگی میکنند و میتوانند در آبهای کم عمق و عمیق پیدا شوند. آنها به طور معمول در مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری یافت میشوند، اما برخی گونهها در آبهای سرد نیز وجود دارند.
اهمیت اکولوژیک
این جانوران نقش مهمی در زنجیره غذایی دریایی دارند و به عنوان شکارچیان و طعمهها در اکوسیستمهای دریایی عمل میکنند. آنها همچنین میتوانند نشاندهندهی سلامت محیط زیست دریایی باشند، زیرا تغییرات در جمعیت آنها میتواند نشانهای از تغییرات در شرایط زیستمحیطی باشد.
خطرات و زهر
برخی از گونههای عروس دریایی دارای زهر قوی هستند که میتواند برای انسانها خطرناک باشد. نیش این موجود میتواند باعث درد، التهاب و در برخی موارد واکنشهای شدید آلرژیک شود. بنابراین، در هنگام شنا در مناطق که این جانوران وجود دارند، باید احتیاط کرد.
عروس دریایی. [ ع َ س ِ دَرْ ] ( ترکیب وصفی، اِ مرکب ) جانوری است سخت پوست از شاخه بندپاییان و از رده سخت پوستان و جزو راسته ده پاییان، که دارای شکم نسبةً بزرگی است و انتهای بدنش به یک پره شنای قوی بنام تلسن ختم میشود. این جانور کاملاً شبیه خرچنگهای دراز رودخانه ای است و بسیار شکیل و زیباست و وجه تسمیه اش نیز بهمین علت است. انبرکهایش بسیار قوی است بطوری که با یک ضربت سریعاً سخت ترین استخوانهای جانورانی را که شکار می کند و یا صدف حیوانات دریایی را قطع می کند و در شنا نیز بسیار سریع حرکت می کند. طول بدنش تا 50 سانتی متر میرسد و وزنش تا 5 کیلوگرم نیز مشاهده شده است. این جانور گوشتش مورد توجه اروپائیان است و بهمین جهت در دریاهای شمال صید میشود. خرچنگ دریایی. || مِدوز، که نوعی جانور کیسه تن است. ( از فرهنگ فارسی معین ). رجوع به مِدوز شود.
جانوری است سخت پوست از شاخه بند پاییان و از رده سخت پوستان و جزو راسته ده پاییان که دارای شکم نسبه بزرگی است و انتهای بدنش به یک پره شنای قوی بنام تلسن ختم میشود
عروس دریایی (jellyfish)
بی مهره ای دریایی، از کیسه تنان، شاخۀ کنیداریا. بدن چتری شکل آن از مواد ژله مانند نیمه شفافی تشکیل شده است. اغلب با سایه ای از رنگ های آبی، قرمز، یا نارنجی یافت می شود و دارای سبیلک های حسی گزنده ای است که در آب آویزان اند. اغلب عروس های دریایی بالغ آزادانه در آب حرکت می کنند ولی در مرحله ای از چرخۀ زندگی شان به شکل پولیپ به صخره ها، بستر دریا، یا سطوح دیگری در زیر آب می چسبند. از جانوران کوچکی که با سلول های گزندۀ سبیلک های حسی شان بی حس می شوند، تغذیه می کنند. گزش بیشتر عروس های دریایی برای انسان دردناک تر از گزش گزنه نیست، اما تماس با سبیلک های حسی جنگجوی پرتغالی در نواحی نیمه حارّه (physalia physalis) یا عروس دریایی مکعبی استرالیایی (Chironex fleckeri) ممکن است مرگبار باشد. گونه ای جدید از عروس دریایی غول آسا در ۱۹۹۸ در نواحی شرق اقیانوس آرام یافت شد. Chrysaora achlyos دارای سبیلک های شش متری و چتری به قطر یک متر است. بزرگ ترین عروس دریایی، عروس دریایی یال شیر (Cyanea capillata arctica) است. این جانور چتری به قطر۲.۳ متر و سبیلک هایی ۳۶.۵متری دارد. در ۱۹۹۶، جانورشناسان سوئیسی نوعی عروس دریایی شناسایی کرد که نامیراست. پس از این که Turritipsis nutriculo بالغ شد و تخم ریزی کرد، به مرحلۀ پولیپی در دورۀ قبل از بلوغش بازمی گردد و چرخۀ تکاملش را مجدداً آغاز می کند. اگر شرایط نامساعد باشد، این واژگونی چرخۀ زندگی ممکن است قبل از بلوغ رخ دهد. در سال ۲۰۰۰، محققان امریکایی پی بردند که عروس های دریایی برای یافتن شکار از حس بویایی خود استفاده می کنند.
💡 اگرچه بسیاری از گونههای پلانکتون از نظر اندازه میکروسکوپی هستند، پلانکتونها شامل جاندارانی در طیف وسیعی از اندازهها، از جمله جاندارانی بزرگ مانند عروس دریایی است. این به این دلیل است که پلانکتونها بهجای هرگونه طبقهبندی فیلوژنتیکی یا آرایهشناسی توسط کنام اکولوژیکی و سطح تحرکشان تعریف میشوند.
💡 برخی ماهیگیرانی که از سواحل استوایی، ماهیگیری میکنند، ممکن است برای محافظت در برابر عروس دریایی که جای نیش آن در اثر تماس پوست با یک ماده شیمیایی ایجاد میشود، جورابشلواری بپوشند.
💡 عروس دریایی تیولا یا عروس دریایی نامیرا با نام علمی نوتریکولا از آبسانزیان است که میتواند بعد از بلوغ جنسی، از مرحلهٔ مدوسا یا عروس دریایی به مرحلهٔ پولیپ بازگردد و تنها گونهٔ جانوری است که میتواند به دورهٔ نابالغی بازگردد. اینگونه نامیرایی زیستی دارد.