دمشق خواجه

لغت نامه دهخدا

دمشق خواجه. [ دَ م ِ خوا / خا ج َ ] ( اِخ ) پسر امیر چوپان وزیر ابوسعید پسر اولجایتو. سلطان ابوسعید از نخوت و سوء سیرت و مخصوصاً از شرکت وی در طرح دسیسه و توطئه با یکی از متعلقات اولجایتو سخت برآشفته بود و دمشق خواجه پس از کشف توطئه فرار کرد لیکن به امر سلطان دستگیر شد و سر از تنش جدا ساختند و به دروازه سلطانیه بیاویختند ( اوت 1327 م. ). وی چهار دختر داشت که معروفتر از همه دلشادخاتون است که نخست به عقد سلطان ابوسعید درآمد و پس از وی با شیخ حسن ایلخانی مزاوجت کرد و از وی دو پسر یافت که اولی سلطان اویس است که از سال 757 هَ. ق. در بغداد پادشاهی نمود. ( از تاریخ ادبی ایران تألیف براون ج 3 ص 61 ). و نیز رجوع به رحله ابن بطوطه شود.

دانشنامه آزاد فارسی

دِمِشْق خواجه ( ـ۷۲۷ق)
امیرالامرای اولجایتو پسر امیرچوپان بود و در زمان ابوسعید بهادرخان قلمرو او بین امیرچوپان و پسرانش تقسیم شد و دمشق خواجه به ولایت آذربایجان و عراقین (عراق عجم و عراق عرب) رسید. وی در کارهای حکومتی اعمال قدرت می کرد و نفوذ بسیاری داشت. همین امر سبب شد تا ابوسعید به بهانۀ رابطۀ پنهانی دمشق خواجه با یکی از زنان حرمش، او را دستگیر کند و به قتل برساند.

جمله سازی با دمشق خواجه

جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.

💡 (۱۵) ابوبکر طهرانی دربارهٔ دوگرها می‌نویسد: "... دمشق خواجه که از امراء دگر بود و بیست هزار خانه را سردار و صاحب اختیار بود و رها (=اورفای امروز)... و حران… از آن او بود… در کنار آب فرات قشلاق [گرفت] و یغموربیک… که مهتر امراء دگر بود با هزارخانه که تابع او بودند و سه هزارخانه دیگر نوکر عثمان بیک (=پدربزرگ اوزون حسن) شدند. (۱۶)

💡 وقتی چوپان عازم خراسان شد، امیرهای رقیب، ابوسعید را علیه پسر چوپان، دمشق خواجه، تحریک کردند و او را در سال ۱۳۲۷ اعدام کردند. بعد از اعدام پسرش، امیرچوپان با ملامت فراوان درباره ابوسعید صحبت کرد و در نبرد با سربازان او کشته شد.

💡 در محوطه و جوار باغ دمشق خواجه، آرامگاه مخروبهٔ سلاطین جلایری و چوپانی و گورستانی قدیمی تا اوایل دههٔ ۱۳۰۰ خورشیدی وجود داشته‌است. حافظ حسین کربلایی در کتاب روضات الجنان و جنات الجنان در وصف محلهٔ دمشقیه، عمارت آن و آرمیدگان در آن چنین می‌نویسد (البته در اکثر منابع به وجود آرامگاه امیران چوپانی در این محله، به دلیل خاطرهٔ ناخوشایند مردم از آن‌ها، اشارهٔ مستقیم نشده‌است):

فوت جاب یعنی چه؟
فوت جاب یعنی چه؟
اورگیم یعنی چه؟
اورگیم یعنی چه؟
فال امروز
فال امروز