حمزه اصفهانی

💡 آثار متعددی را در شمار تألیفات حمزه اصفهانی برشمرده‌اند که تعداد اندکی از آن‌ها باقی‌مانده‌است. منابع کهن ۱۲ اثر از وی را نام برده‌اند که از میان آن‌ها ۳ کتاب دربارهٔ تاریخ، و ۹ کتاب در لغت و زبان‌شناسی است که امروزه ۴ کتاب از وی برجای مانده‌است.

💡 تاریخ وفات حمزه اصفهانی به درستی روشن نیست. سمعانی، قبل از ۳۶۰ را تاریخ فوت وی ذکر کرده‌است. عبدالمجید قطامش با استناد به اشارات موجود در تاریخ سنی ملوک‌الارض، وفات وی را در ۳۵۱ دانسته‌است که صحیح‌تر به نظر می‌رسد.

💡 حمزه اصفهانی در کتاب سنی ملوک الارض و الانبیا می‌نویسد: پارسیان، دیلمیان (یکی از گروه‌های مهم ایرانی‌زبان) را کردهای طبرستان می‌دانستند - چنان‌که اعراب آن‌ها را کردهای سورستان.

💡 نام ساگدودوناکوس («نگهداشتن، نگهدار») ظاهراً باختری است و احتمالاً خود ساگدودوناکوس پیشینه‌ای باختری داشته‌است. او در روایت‌های مورخ قرن دهم حمزه اصفهانی، ساکست نامیده می‌شد.

💡 ظاهراً نام راوند تغییر یافته ناوند مرکب از «نا» به معنای آب و «وند» پسوند تصاحب وداریی، و به معنای جای پرآب است. یاقوت حموی به نقل از حمزه اصفهانی، راوند را در اصل «رهاوند» به معنای خیر مضاعف دانسته‌است.