جامع اردستان

جامع اردستان. [ م ِ ع ِ اَ دِ ] ( اِخ ) مؤلف مرآت البلدان آرد: مسجدی است بسیار عالی و باصفا دارای چهار ایوان بزرگ و گنبد رفیعی شبیه گنبد حضرت امیرالمؤمنین ( ع ) در سمت قبله میباشد که بسیار خوش منظر است. درمسجد کتیبه هائی بخط کوفی وجود دارد و زیر صحن شبستان بزرگی وجود دارد و شش در دارد. بانی آن معلوم نیست و ظاهراً هشتصد سال پیش ساخته شده و در سمت غربی آن مدرسه و در سمت شرقی آن تکیه ای است و در محل اتصال بام مسجد به مدرسه مناره ای بلند است که در سر آن گلدسته ای وجود داشته و فعلا گلدسته خراب شده و مناره و آب انبار بزرگی دارد که در زمستان آب برای تمام تابستان و بهار ذخیره میکند. ( از مرآت البلدان ج 4 ص 96 ).

مسجدیست بسیار عالی در اردستان

💡 ایوان کاخ یا طاق کسری با دهانه‌ای با حدود ۲۵/۵ و بلندلای حدود۳۰ متر و عمق ۴۲/۵ متر بنای بسیار بزرگ و نماد قدرت حکومت ساسانی بوده است. مسجد جامع اردستان نیز دارای همین فن می‌باشد. در قرن ۸ هجری بزرگ‌ترین طاق آهنگ را در تاریخ ایران ساختند. مسجد علیشاه یا ارگ علیشاه تبریز که دهانه‌ای در حدود ۳۰ متر و بلندای در حدود ۴۰ متر و عمق ایوانی در حدود ۶۵ متر را داشت و در سال ۷۲۲ هجری بنا گردید. این بنای بزرگ پس از مدت کوتاهی ویران شد و اکنون فقط بقایایی از آن باقی مانده است به دلیل ساده‌تر بودن اجرای طاق آهنگ نسبت به سایر طاق‌ها از آن در معماری بومی بخصوص خانه‌های کویری استفادهٔ زیادی شده است که نمونه‌های بزرگ آن را می‌توان در تالارهای خانه‌های یزدی مشاهده کرد.