تضمین کیفیت

{quality assurance, QA} [علوم دارویی] مجموعه فرایندهایی که کیفیت دارو را ضمانت می کند

تضمین کیفیت ( به انگلیسی: Quality assurance، به اختصار QA )، نظارت و ارزیابی منظم و برنامه ریزی شده جنبه های گوناگون یک پروژه، سرویس، سیستم یا وسیله است که احتمال رعایت حداقل های استاندارد کیفیت در فرایند تولید را به حداکثر می رساند. تضمین کیفیت قطعاً نمی تواند تولید محصولات باکیفیت را ضمانت کند.
تضمین کیفیت راهی برای جلوگیری از خطا و اشکالات احتمالی پیش آمده در هنگام تحویل محصولات یا ارائهٔ خدمات به مشتری است. که طبق گواهی ISO 9000 قسمتی از مدیریت کیفیت کالا در جهت ایجاد اطمینان از انجام الزامات کیفی است. این نوع از جلوگیری از خطا با کنترل کیفیت متفاوت است زیرا در مراحل قبل تر انجام می شود.
عبارات تضمین کیفیت و کنترل کیفیت اغلب به صورت جایگزین بکار می روند و بر اطمینان از کیفیت محصول یا خدمات دلالت دارند. تضمین کیفیت عبارت است از نظارت و ارزیابی در حالیکه لغت کنترل به معنی پنجمین مرحله از مراحل تعریف، اندازه گیری، تحلیل، توسعه، کنترل در مدل ( DMAIC ) است.
تضمین کیفیت شامل اقدامات اجرایی در یک سیستم کیفی است که اهداف محصول، خدمات یا فعالیت ها را انجام پذیر می کند. اندازه گیری سیستماتیک، مقایسه با استاندارد، بازرسی روندها و بازخوردها که جهت جلوگیری از خطا انجام می شود. این می تواند تفاوت تضمین کیفیت با کنترل کیفیت باش، که بر روی خروجی روندها تمرکز دارد.
دو اصلی که تضمین کیفیت شامل آن ها است: «مناسب برای هدف» - محصول باید برای هدف تعیین شده مناسب باشد؛ و «درست بار اول» - اشتباهات باید برطرف شوند. تضمین کیفیت شامل تنظیم کیفیت مواد خام، هم گذاری ها، محصولات و اجزا، خدمات مرتبط با تولید و مدیریت و همچنین تولید و بازرسی فرایندها است. وظیفهٔ مهندس کارا بودن در بار اول است در حالیکه وظیفهٔ تضمین کیفیت کارایی در تمام اوقات است.
کیفیت توسط کاربران محصول، ارباب رجوع یا مشتریان، و نه جامعه به طور کلی، بدست می آید. محصولات قیمت پایین را در صورتی می توان به عنوان کیفیت بالا در نظر گرفت که کاربران محصول آن ها را اینطور یافته باشند.
در دوره قرون وسطی، اصناف مسئولیت کیفیت کالاها و خدمات ارائه شده توسط اعضای خود، تعیین و حفظ استانداردهای خاص برای عضویت در انجمن صنفی را بر عهده گرفتند.
دولت های سلطنتی با خرید مواد به عنوان مشتری به کنترل کیفیت علاقه داشتند. به همین دلیل، پادشاه جان انگلیس، ویلیام د وروتام را برای گزارش در مورد ساخت و تعمیر کشتی ها منصوب کرد. قرن ها بعد، ساموئل پپیز، دبیر دریاداری بریتانیا، چندین ناظر را برای چنین استانداردسازی جیره های دریایی و آموزش نیروی دریایی منصوب کرد.

💡 در سال ۱۳۷۳ تدوین برنامه‌ای هفت ساله برای شرکت ایران خودرو صورت گرفت. افزایش تیراژ تولید بیش از ۳۰۰ هزار دستگاه در سال نیز در همین سال رخ داد. از جمله اهداف استراتژیک در برنامهٔ هفت‌ساله، موضوع کیفیت خودروها و بهبود مستمر آن بود که در راستای آن، استاندارد ایزو ۹۰۰۰ و بهره‌مندی از نظام تضمین کیفیت در نظر گرفته شدند و تا پایان سال ۱۳۷۷، بسیاری از واحدهای تولیدی گواهینامه ایزو ۹۰۰۲ دارا بودند.

💡 تضمین کیفیت به تولید محدود نمی‌شود و می‌تواند به فعالیت‌ها تجاری و غیر تجاری شامل طراحی، مشاوره، بانکداری، بیمه، تولید نرم‌افزار کامپیوتر، عمده فروشی، سرمایه گزاری، حمل و نقل، تحصیلات و ترجمه شود.

💡 مدیریت داده های کلیدی را می توان به عنوان "رشته ای برای بهبود کیفیت تخصصی" در نظر گرفت که توسط سیاست ها و رویه هایی که توسط یک سازمان حاکمیت داده وضع شده است، تعریف می شود. هدف آن ارائه فرآیندهایی برای جمع‌آوری، تجمیع، تطبیق، تلفیق، تضمین کیفیت، تداوم و توزیع داده‌های کلیدی در سرتاسر یک سازمان برای اطمینان از درک مشترک، سازگاری، دقت و کنترل، در نگهداری و استفاده مداوم از از آن داده ها است.

💡 تضمین کیفیت سیستم‌های نرم‌افزاری کلید موفقیت شرکت‌ها و سازمان‌های تولیدکننده یا تهیه‌کننده نرم‌افزار محسوب می‌شود چرا که موجب رضایت تمامی ذینفعان درگیر در پروژه، خصوصاً مشتری و کاربران نهایی می‌گردد.

💡 رشته نظارت بر امور دارویی یک رشته بین رشته‌ای در مقطع کارشناسی ارشد می‌باشد که زیرمجموعه ای از کنترل و تضمین کیفیت دارو می‌باشد. هدف از ایجاد این رشته تربیت دانشجویان برای تأمین بازرسان سازمان غذا و دارو و معاونت‌های زیر مجموعه آن و کارشناسان تضمین کیفیت در بخش صنعت داروسازی می‌باشد، که پیش از این، نیاز به این افراد در بخش دارویی احساس می‌شد.

💡 تعدا بسیار زیادی از فعالیت‌ها و مصنوعات ساخته شده می‌توانند اندازه‌گیری شوند؛ به‌طور مثال: کد نوشته شده، کد بهینه شده، کد باز استفاده شده، کد تخریب شده، پیچیدگی کد، آمار بازبینی کد، تعداد خطاهای یافت شده و برطرف شده، و زمان‌بندی. این اطلاعات از آنجایی مفید هستند که می‌توانند ما را در دستیابی به اهدافی همانند مدیریت ساخت، تضمین کیفیت حین ساخت، و ارتقا روند ساخت یاری کنند.