بیعت رضوان، که از آن به بیعت تحت الشجره نیز تعبیر میشود، پیمانی تاریخی میان پیامبر اکرم و جمعی از یاران ایشان بود که در سال ششم هجری قمری، در منطقهای به نام حدیبیه، واقع در نزدیکی مکه، منعقد گردید. در این سال، پیامبر (ص) به همراه جمعیتی مرکب از ۱۴۰۰ تا ۱۶۰۰ نفر از مسلمانان، به قصد ادای مراسم عمره و زیارت خانهی خدا، عازم مکه شدند. با این حال، مشرکان قریش در مسیر، راه را بر کاروان مسلمانان بستند و از ورود آنان جلوگیری کردند. در پی این توقف اجباری و برای رفع سوءتفاهم، ابتدا فردی به نام خراش نزد بزرگان مکه فرستاده شد تا قصد صلحآمیز آنان را اعلام کند، اما این فرستاده مورد تعرض قرار گرفت و شترش پی شد و جانش نیز در معرض خطر قرار گرفت.
پس از بازگشتِ نافرجامِ فرستادهی اول، پیامبر اسلام (ص) حضرت عثمان را به عنوان نمایندهی دوم راهی مکه کردند تا مذاکرات را پیگیری نمایند. تأخیر در بازگشت عثمان و شایعاتی مبنی بر به شهادت رسیدن وی، فضای سنگینی میان مسلمانان ایجاد کرد. در چنین شرایطی، برای حفظ عزیمت و استمرار مسیر، یاران پیامبر (ص) در زیر درختی (معروف به سَمُره) گرد آمدند و بر سر دفاع از آرمانهای اسلام و اطاعت از فرماندهی پیامبر (ص)، بر جان خویش با ایشان بیعت بستند. این بیعت، که نشاندهندهی عمق تعهد و فداکاری یاران بود، باعث شد که این گروه از صحابه بعدها به اصحاب شجره شهرت یابند.
در نهایت، با بازگشت حضرت عثمان و از سرگیری مذاکرات، میان مسلمانان و قریش پیمان صلحی به نام صلح حدیبیه برقرار گردید. مفاد این پیمان بر این قرار بود که مسلمانان آن سال از زیارت منصرف شده و به مدینه بازگردند، اما در سال آینده بتوانند با رعایت شرایطی به مکه وارد شوند. این واقعه مهم و سرنوشتساز، که مایه عزت مؤمنان و خشم مشرکان گردید، در قرآن کریم مورد اشاره قرار گرفته و خداوند در آیۀ ۱۸ سورۀ فتح، رضایت خود را از این بیعت اعلام داشته است. در محل وقوع این بیعت، مسجدی بنا شد که یادآور این پیمان الهی و تعهد تاریخی یاران پیامبر (ص) است.