نسخ جعل

[ویکی فقه] نسخ جعل، نسخ حکم شرعی به اعتبار جعل می باشد.
نسخ جعل، مقابل نسخ مصلحت، و به معنای نسخ حکم شرعی مرتبط به جعل می باشد؛ یعنی جعل حکم به گونه ای بوده است که گمان دائمی بودن آن می رفته است، سپس توسط شارع، جعل حکم برای زمان های بعد برداشته شده است.
اقسام
نسخ مرتبط به جعل دو قسم است: حقیقی؛ مجازی. مقصود از حقیقی آن است که خداوند متعال به حسب لسان دلیل حکمی را ابدی قرار می دهد و بعد از مدتی ناسخ، حکم را بر می دارد. و مقصود از مجازی آن است که حکم در لسان دلیل خود از اول ابدی نمی باشد، بلکه محدود و موقت است، در نتیجه، وقتی مدت آن تمام شود حکم هم برداشته می شود. هر دو قسم در مورد حق تعالی صحیح است؛ به خلاف نسخ مرتبط به مصلحت که به معنای حقیقی آن درباره حق تعالی مستحیل است.
عنوان مرتبط
...

💡 نسخ احكام دليل تكامل، و مصداق تكامل مى باشد. معناى نسخ، آن نيست كه احكام گذشته وشريعتهاى گذشته باطل بوده است، بلكه در اثر پيشرفت زمان و گسترش آن، احتياجبه جعل احكام ديگر و تغيير احكام گذشته پديد مى آيد و لذا قرآن مجيد مى فرمايد:(لكل اجل كتاب؛ (454) يعنى: براى هر عصرى، شريعتى و كتابى هست ). و نيزمى فرمايد: (ناءت بخير منها؛ يعنى: در صورت نسخ، حكمى بهتر از آن را مى آوريم).

💡 خالقی مطلق می‌گوید که کاتبان در هر دوره‌ای بعد از فردوسی، شاهنامه او را به روز کرده‌اند و هرگاه که کتابتش کرده‌اند، واژه‌های نو را با واژه‌های کهن و واژه‌های عربی را با واژه‌های فارسی معاوضه کرده‌اند و همواره به جایش نوتر گذاشته‌اند که مردم راحت‌تر بفهمند. کاتبان همچنین برخی بیت‌ها را بازنویسی نکردند و برخی بیت‌ها را خودشان سرودند و در متن شاهنامه گذاشتند. وی معتقد است که هزاران بیت الحاقی در دست‌نویس‌های شاهنامه می‌توان یافت. دست‌نویس‌های کهن شاهنامه، حدود ۴۹ هزار بیت هستند اما دست‌نویس‌های جدیدتر، تا ۵۵ هزار بیت می‌رسند. بنابراین هزاران بیت و روایت الحاقی در طول این سال‌ها به شاهنامه افزوده شده که فردوسی نسروده و کاتبان سروده‌اند. البته اغلب، صاحبانِ نسخ ابیاتِ جعلی را در حاشیه دست‌نویس‌ها یادداشت می‌کردند و سپس کاتبان به متن اضافه می‌کردند. مقداری از ابیات جعلی را هم خود کاتبان سروده‌اند. خالقی مطلق می‌گوید که با مقایسه قطعات الحاقی با قطعات اصیل شاهنامه، می‌توان متوجه شد که گوینده متن دو نفر هست، یکی فردوسی و دیگری کسی ست که قرن‌ها بعد از فردوسی زیسته و در شاهنامه دست برده است. مقداری از روایات و ابیات الحاقی، به کلی سروده دیگران است و مقداری هم، سروده فردوسی بوده که دیگران دست‌کاری کرده‌اند و بعضی کلمات را نوتر کرده‌اند.