محمدزمان خان

محمدزمانخان. [ م ُ ح َم ْ م َ زَ ] ( اِخ ) دهی است از دهستان مینودشت شهرستان گرگان، واقع در 6هزارگزی جنوب مینودشت با 275 تن سکنه. آب آن از رودخانه نرم آب و راه آن مالرو است. ( از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 3 ).

دهی از بخش مینودشت شهرستان گرگان دارای ۲۶۵ تن سکنه. آب از رودخانه. محصول: غلات لبنیات. صنایع دستی زنان: بافتن پارچه های ابریشمی چادرشب شال.

محمدزمان خان، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان مینودشت در استان گلستان ایران.
نام این روستا از نام محمدزمان خان حاکم استرآباد در زمان فتحعلی شاه گرفته شده که در دفع قیام ترکمن ها در ناحیه استرآباد به رهبری خواجه یوسف کاشغری در سال ۱۲۲۸ هجری قمری نقش مهمی داشت و در سال ۱۲۲۹ ه. ق. حکومت استرآباد را از شاه گرفت و خود علیه حکومت به پا خاست و توانست سی هزار نفر از ترکمن ها را نیز با خود متحد کند، اما مغلوب نیروهای حکومت مرکزی شد. محمد زمان خان که خود از قاجاریه بود در زمان آقا محمد خان همیشه در خدمت وی بود و آقا محمد خان نیز به او توجه داشت بعد از آقا محمد خان که فتحعلی شاه به سلطنت رسید روی همان سوابق محمد زمان خان را مورد عنایت قرار داد و حکومت حاجیلر و بسطام را به او واگذار نمود. محمد زمان خان تا سال 1228هـ. ق در حاجیلر و بسطام حکومت می کرد، وقتی که یوسف خواجه به حاجیلر حمله نمود محمد زمان خان با برادر خود امیر خان به رامیان فرار کردند، بعد از آنکه فتنه یوسف خواجه خاموش شد در سال 1229 هـ. ق محمد زمان خان مجدداً به حکومت استرآباد و ترکمن صحرا منصوب شد. محمد زمان پس از اینکه به حکومت تکیه زد به مخالفت با دولت پرداخت و ادعای سلطنت کرد و با همکاری ترکمن ها علیه دولت مرکزی شورش نمود علت همکاری ترکمن ها با محمد زمان خان ستمی بود که از ناحیه حکومت مرکزی بر ترکمن ها روا می شد، این اقدام باعث می شد که آن ها در هر قیامی که علیه دربار انجام می گرفت شرکت کنند چه این قیام مردمی باشد یا نفع شخصی باشد، آنان به انگیزه قیام توجهی نداشتند. محمد زمان خان با کمک ترکمن ها ابتدا چند نفر از بزرگان قاجار را زندانی نمود و هر یک را مبلغ زیادی جریمه کرد و آن مبلغ را به رؤسای ترکمن داد، سپس برادرش امیر خان را به قلعه ماران فرستاد و آنگاه به همراه سی هزار نفر از ترکمن های یموت و گوکلان که با خود همراه کرده بود علیه حکومت به قصد شاهی طغیان کرد. محمد زمان با همان تعداد کم جمعیت که در منزل داشت در صدد دفاع برآمد تیر اندازی از دو طرف شروع شد و تا صبح ادامه داشت از طرف لشکر میرزا یوسف مستوفی که فرمانده نیروهای دولتی بود خلیل آقای سپانلو با گلوله تفنگ محمد زمان خان به قتل رسید و از آن طرف هفت نفر از رؤسای ترکمن به قتل رسیدند و خود محمد زمان خان نیز به همراه چند نفر از یارانش دستگیر شد و آن ها را به زندان فرستادند. نشانه هایی از دوره محمدزمان خان در مینودشت و رامیان برجای مانده است که عبارتند از: - چشمه محمد زمان خان رامیان - چاه های گندم امیر خان برادر محمد زمان خان در قلعه ماران که بعدها گندم های آن به شکل زغال در آمده بود. - روستای محمد زمان خان مینودشت، این روستا نام خود را از محمد زمان خان که زمانی حاکم منطقه مینودشت بوده گرفته است.

💡 سلطان حسین بایقرا در ۸۷۳ ه‍.ق پس از سلطان ابوسعید، بر هرات دست یافت، اما یادگارمحمد با کمک آق‌قویونلوها هرات را از او گرفت. سلطان حسین پس از دو سال بر یادگار محمد چیره شد و بعد از کشتن او با ایجاد ثبات نسبی و احیای رونق فرهنگی در خراسان، توانست حدود ۳۵ سال در آنجا حکومت کند. ولایات دیگر ایران، ارمنستان و دیاربکر در اختیار آق‌قویونلوها بود که تا ۸۸۲ ه‍.ق در کمال قدرت بودند. سلطان حسین چهارده پسر داشت و پس از چندی با حملات ازبک‌ها به خراسان از سمت شمال، با نافرمانی پسرانش، به‌ویژه بدیع الزمان (حاکم قندهار) مواجه شد. سلطان حسین که به سبب بیماری نمی‌توانست با ازبکان مقابله کند، از فرستادن نیرو برای بدیع‌الزمان به منظور دفع ازبکان خودداری کرد. با وخیم‌تر شدن اوضاع، درباریان در ۹۱۱ ه‍. ق، بدیع‌الزمان و مظفرحسین میرزا (پسر دیگر سلطان حسین) را به‌طور مشترک بر تخت نشاندند. سلطان حسین در همین سال درگذشت و چندی بعد شاهزادگان تیموری دوباره درگیر منازعات داخلی شدند. شیبک خان ازبک با استفاده از کشمکش‌های آن‌ها، در ۹۱۳ ه‍.ق هرات را گرفت و به سلطهٔ دویست سالهٔ تیموریان در خراسان پایان داد. بسیاری از شاهزادگان تیموری کشته شدند و در ۹۱۴ ه‍.ق بدیع‌الزمان به شاه اسماعیل صفوی پناه برد. محمدزمان میرزا، فرزند بدیع‌الزمان و آخرین مدعی سلطنت تیموریان، برای احیای حکومت خاندانش تلاش کرد. وی مدتی در بلخ بود اما عاقبت به دست ازبکان افتاد.

💡 احمدشاه درانی پسر محمدزمان خان (رئیس طایفه ابدالی) به دلیل شجاعت و قدرت از سرداران نادرشاه افشار بود. پس از مرگ نادر در ۱۷۴۷، احمدشاه با تصرف قندهار، غزنی، کابل و پیشاور، امنیت افغانستان را تامین کرد. او نام خانوادگی خود را از ابدالی به درانی تغییر داده و لقب دُر دُران را گرفت. در سال ۱۷۴۹، احمدشاه حاکمیت بخش اعظم شمال‌غغربی هند را از امپراتوری گورکانی گرفته و سپس به سمت غرب حرکت کرد تا مشهد را به تصرف خود درآورد. مشهد توسط پسر نادر افشار، شاهرخ‌شاه اداره می‌شد و او نیز تحت سلطه امپراتوری درانی درآمد. متعاقباً، احمدشاه لشکری ​​فرستاد تا نواحی شمال هندوکش را تا آمودریا تحت سلطه خود درآورد و در مدت کوتاهی، تمام قبایل مختلف افغان شروع به پیوستن به او کردند. در زمان احمدشاه، افغان‌ها در هشت لشکرکشی به هند حمله کردند و کشمیر و اکثریت منطقه پنجاب را تحت سلطه خود درآوردند. در اوایل سال ۱۷۵۷، دهلی نیز به تصرف احمدشاه درآمد اما به امپراتور مغول عالمگیر دوم اجازه داد تا زمانی که به حاکمیت افغانستان بر مناطق جنوب رود سند تا رودخانه سوتلج مشروعیت دهد و خراجگزار باشد، به حکومت خود ادامه دهد.