متشابه مطلق

[ویکی فقه] متشابه مطلق، آیه غیر قابل دسترسی به معنای آن را می گویند.
«متشابه مطلق» به آیه ای گفته می شود که دسترسی به معنای آن به هیچ وجه ممکن نباشد. گرچه در تقسیم بندی متشابه، متشابه مطلق از اقسام آن شمرده می شود؛ اما مصداق خارجی در قرآن کریم ندارد؛ چنان که علامه طباطبایی رحمة الله علیه می فرماید: در قرآن مجید آیه ای نداریم که هیچ گونه دسترسی به مراد واقعی اش نباشد، و آیات قرآنی یا مانند خود محکمات بلاواسطه محکمند یا مانند متشابهات، باواسطه محکمند. اما حروف مقطعه فواتح سور اصلا مدلول لفظی لغوی ندارند؛ لذا از مقسم محکم و متشابه بیرونند.

💡 بخلاف عام و خاص، و مطلق و مقيد، و مجمل و مبين، كه ظهوردليل عام و مطلق و مجمل، قبل از جستجو از دليل مخصص و مقيد و مبين ظهورى تمام نيست وقتىدليل مخصص پيدا شد، با قوتى كه در ظهور لفظى آن هست،دليل عام را تخصيص مى زند و همچنين وقتى دليل مقيد پيدا شد، با قوت ظهور لفظيشدليل مطلق را تفسير مى كند و نيز وقتى دليل مبين پيدا شد، با قوت ظهورش بيانگردليل مجمل ميشود كه تفصيل آن در فن اصول فقه بيان شده است و همچنين است تنافى ميانهدو آيه ايكه يكى محكم است و يكى متشابه كه انشاءاللّه بحث از آن درذيل آيه: (منه آيات محكمات هن ام الكتاب و اخر متشابهات ) از نظر خواننده عزيز خواهدگذشت.

💡 7 - محكم بودن و متشابه بودن، دو وصف نسبى است، يعنى ممكن است يك آيه براى عامهمردم متشابه باشد و براى خواص ‍ محكم، و نيز ممكن است به خاطر اختلاف جهات، مختلفشود، يعنى ممكن است آيه اى از آيات قرآنى از يك جهت محكم، و از جهت ديگر متشابهباشد، و در نتيجه نسبت به آيه اى محكم و نسبت به آيه ديگر متشابه باشد و ما در قرآنمتشابه به تمام معنا و بطور مطلق نداريم، هر چند كه اگر هم مى داشتيم محذورى واشكالى پيش نمى آمد.