ایات محکم
«آیات محکم» در علوم قرآنی به آیاتی از قرآن کریم گفته میشود که دارای معنای روشن، صریح و بدون ابهام هستند و دلالت آنها برای مخاطب بهصورت مستقیم و قطعی قابل فهم است. این اصطلاح در برابر «آیات متشابه» قرار میگیرد که دارای معانی احتمالی یا چندپهلو هستند. واژه «محکم» از ریشه عربی «حَکَمَ» گرفته شده و در اصل به معنای استواری، اتقان و جلوگیری از ابهام و اختلاط است. بنابراین آیات محکم، آیاتی هستند که هم از نظر لفظی و هم از نظر معنایی دارای ساختاری استوار و روشن بوده و امکان برداشتهای متعدد و متناقض در آنها وجود ندارد. در این نوع آیات، مقصود اصلی خداوند بهگونهای بیان شده که برای خواننده یا شنونده بهسادگی قابل درک است. در اصطلاح قرآنی، این آیات به عنوان «امّالکتاب» یا اساس قرآن نیز شناخته میشوند، زیرا مبنای فهم سایر آیات قرار میگیرند. قرآن کریم در سوره آل عمران به این موضوع اشاره میکند که بخشی از آیات کتاب، محکمات هستند که اساس و مرجع سایر آیات به شمار میروند. نمونههایی از آیات محکم شامل گزارههای اعتقادی روشن مانند توحید و اصول اخلاقی بنیادین است که معنای آنها نیاز به تفسیر پیچیده ندارد. از نظر شمارش، برخی پژوهشگران معتقدند بخش عمده قرآن از آیات محکم تشکیل شده و تنها بخش کوچکی از آن متشابهات است. در مجموع، «آیات محکم» به معنای آیات روشن، استوار و قطعیالدلاله در قرآن کریم هستند که مبنای اصلی فهم معارف قرآنی را تشکیل میدهند.
مترادفها
آیات استوار
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] آیات محکم. آیات دارای مدلولی روشن و استوار را آیات محکم گویند.
" محکم " برگرفته از " حکمت الدابة " به معنای " منعت " (منع شدن) است. و " حُکم " عبارت از جداسازی دو چیز است. و معنای دیگر محکم "متقن" (استوار) است.
معنای آیات محکم
" آیات محکم " آیاتی هستند که لفظاً و معناً استوار و صریح اند و از چند پهلویی به دوراند؛ یعنی مراد و مقصود از ظاهر آیات برای شنونده روشن است.
اسامی دیگر آیات محکم
آیات محکم به نام های آیات محکمات، آیات واضحة المعنی، ام الکتاب (محکمات )، امهات الکتاب، امهات قرآن، محکمات قرآن نیز هم مشهور هست.
دلیل بر وجود آیات محکم
...
[ویکی اهل البیت] آیات محکم. آیات دارای مدلولی روشن و استوار را آیات محکم گویند. در مقابل، آیات متشابه قرار دارد.
"محکم" برگرفته از "حکمت الدابة" به معنای "منعت" (منع شدن) است و "حُکم" عبارت از جداسازی دو چیز است و معنای دیگر محکم "متقن" (استوار) است.
"آیات محکم" آیاتی هستند که لفظاً(از لحاظ لفظی) و معناً(از لحاظ معنایی) استوار و صریح اند و از چند پهلویی به دوراند؛ یعنی مراد و مقصود از ظاهر آیات برای شنونده روشن است.
آیات محکم به نام های آیات محکمات، آیات واضحة المعنی، ام الکتاب (محکمات )، امهات الکتاب، امهات قرآن، محکمات قرآن نیز هم مشهور است.
به تصریح خود قرآن کریم که فرمود: «هو الذی أنزل علیک الکتاب منه آیات محکمات هن أم الکتاب»؛ او کسی است که این کتاب را بر تو نازل کرد که بخشی از آن آیات محکم اند که آنها اساس کتاب هستند. (سوره آل عمران، آیه ۷) بخشی از آیات قرآن کریم محکم است.
برای نمونه می توان به آیات زیر اشاره کرد:
به گفته بعضی از محققان حدود ۲۰۰ آیه قرآن از متشابهات است و بقیه جزء محکمات قرآن محسوب می شود.
[ویکی فقه] آیات محکم (علوم قرآنی). آیات محکم، آیات دارای مدلولی روشن و استوار را می گویند.
"محکم" برگرفته از "حکمت الدابه" به معنای "منعت" (منع شدن)، و " حکم " عبارت است از جداسازی دو چیز. معنای دیگر محکم، "متقن" (استوار) است. بنابراین "آیات محکم" آیاتی هستند که از جهت لفظ و معنا استوار و صریح و از چندپهلویی به دورند و مقصود از ظاهر آیات برای شنونده روشن است.به تصریح خود قرآن کریم که فرمود (هو الذی انزل علیک الکتاب منه آیات محکمات هن ام الکتاب...)؛ "اوست کسی که این کتاب (قرآن) را بر تو فرو فرستاد پاره ای از آن آیات محکم (صریح و روشن)است آنها اساس کتابند "
آل عمران/سوره۳، آیه۷.
برای نمونه می توان به آیات ذیل اشاره کرد:۱. آیه ۱۹ سوره محمد صلی الله علیه و آله وسلّم: (... لا اله الا الله...)
محمد/سوره۴۷، آیه۱۹.
به گفته بعضی از محققان، حدود دویست آیه قرآن از متشابهات، و بقیه از محکمات قرآنند.
سیوطی، عبد الرحمان بن ابی بکر، الاتقان فی علوم القرآن، ج۳، ص۳-۵.
جمله سازی با ایات محکم
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 طبق روش کلی که مصنف بیان کرده در تفسیر قرآن، ابتدای سورهها را با نام سوره، بیان مکی یا مدنی بودن و تعداد آیات آن آغاز میکند، سپس برای تفسیر آیات به سراغ آیات محکم، بعد از آن روایات کتب معتبر شیعه و پس از آن سراغ مصادر اهل سنت برای نقل روایات معصومین میرود، در کنار آن شأن نزول، لغت، قرائت و اعراب آیات را نیز بیان میدارد، و در نهایت روایاتی در فضل سوره و ثواب قرائت آن نقل میکند.
💡 ولی اینان که برخواندی من از پیش سراسر خواندم از آیات محکم