کلمهی «قاضی عبدالرحمان» به نظر میرسد که اشاره به شخصیتی تاریخی با عنوان «قاضی» در تاریخ اسلام و در دورانهای مختلف داشته باشد. این عبارت معمولاً به عنوان یک نام تاریخی در منابع اسلامی و جغرافیایی برای اشاره به فردی استفاده میشود که در موقعیت قضائی و دینی در جامعه خود مسئولیت داشته است. در تاریخ اسلامی، «قاضی» بهمعنی مقام یا شغل قضائی است که فردی با ویژگیهای خاص از سوی حکومت یا جامعه برای حل و فصل امور قضائی و دینی انتخاب میشود. قاضی بهعنوان مقام رسمی مسئول رسیدگی به دعاوی، بررسی شواهد و صدور حکم در مسائل مختلف اجتماعی، اقتصادی و دینی است. در این زمینه، بسیاری از شخصیتهای مشهور اسلامی تحت عنوان «قاضی» شناخته میشدهاند که در دورانهای مختلف در کشورهای اسلامی وظایف قضائی را بر عهده داشتهاند. واژه «عبدالرحمان» در این ترکیب، به عنوان یکی از نامهای اسلامی معروف بهکار رفته است که در عربی به معنی «بندهی رحمان» یا «بندهی خداوند بخشنده» است. این نام در تاریخ اسلام بسیار رایج است و بسیاری از شخصیتهای تاریخی مانند خلفا، علما و بزرگان دین و سیاست این نام را داشتهاند. با توجه به اینکه در تاریخ اسلام شخصیتهای متعددی با این عنوانها وجود داشتهاند، نام «قاضی عبدالرحمان» ممکن است به فردی خاص از تاریخ اشاره داشته باشد که در منصب قضائی و دینی در یک دوره خاص مسئولیت داشته است.
قاضی عبدالرحمان
لغت نامه دهخدا
قاضی عبدالرحمان. [ ع َ دُرْ رَ ] ( اِخ ) پسر قاضی خواجه کلان است که پس از پدر در عهد سلطان حسین میرزا دو سه سال به منصب قضاء منصوب شد. و درمدرسه گوهرشاد به تدریس پرداخت. وی در اقسام علوم و فضائل بهره ای تمام داشت ولی در کمال پریشانی و بی سامانی اوقات میگذراند. ( حبیب السیر خیام ج 4 ص 359 ).
قاضی عبدالرحمان. [ ع َ دُرْ رَ ] ( اِخ ) برادر خردتر قاضی نوراﷲ است. وی بیست سال در تبریز به لوازم منصب اقضی قضاتی قیام نمود. و در اواخر سال 929هَ. ق. وفات یافت. ( حبیب السیر چ خیام ج 4 ص 610 ).
قاضی عبدالرحمان. [ ع َ دُرْ رَ ] ( اِخ ) عبدالرحمان بن احمد. رجوع به قاضی عضد شود.
قاضی عبدالرحمان. [ ع َ دُرْ رَ ] ( اِخ ) عبدالرحمان بن علی. رجوع به قاضی فاضل شود.
فرهنگ فارسی
عبدالرحمان بن علی.