دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] کتاب طب و طبیعت، تألیف اسماعیل ناظم، نگاشته ای به زبان فارسی و دربرگیرنده یکی از مباحث زیربنایی در اصول و مبانی طب سنتی ما است که به شناخت طبیعت به عنوان قوه مدبره و شیوه عملکرد آن اختصاص دارد.
کتاب، دارای یک مقدمه و سه فصل و یک خاتمه است.
در مقدمه، به ماهیت طبیعت و معنای لغوی، فلسفی و پزشکی آن و شیوه عملکرد طبیعت اشاره شده است.
در فصل اول، قوانین کلی عملکرد طبیعت بیان شده است. قوانین کلی ای را که مؤلف برای طبیعت ذکر کرده، 9 قانون کلی (قانون نضج، دفع از أشرف به أخس، انتقال، حرارت دوستی، اشتغال و غفلت، دفع از طریق اسهل و عادی، حکمت، حرارت درمانی و قانون تدریج) است.
این فصل، از سویی خواننده را با «طبیعت» بیشتر آشنا می کند و از سوی دیگر از قوانین عملکرد آن در حفظ صحت تن و تدبیر بدن سخن می گوید تا طبیب را جهت ایجاد مصنوعی آنها که در بخش های آینده به تفصیل از آن ها بحث می شود، آماده کند و لذا این فصل را باید زیربنای مباحث آتی نامید، چرا که با فهمیدن این قوانین است که طبیب دیگر خود را ناآشنا و بیگانه از طبیعت - به عنوان سیستم مدیریتی بدن - نمی داند، بلکه طبیعت را عنصری آگاه و همکار خود می یابد و لذا علائم و هشدارهای آن را به دیده حرمت می نگرد و در راستای پاسخی مناسب به آنها می کوشد و یاد می گیرد که طبیعت از او چه توقعی دارد.
