ذکاءالملک محمدحسین فروغی

[ویکی فقه] میرزا محمدحسین متخلص به ادیب و ملقب به فروغی و ذکاءالملک و معروف به میرزافروغی متولد ۱۲۵۵ (ه. ق) از نویسندگان نامور و روشنفکران عصر خود بوده است.
وی پسر محمدمهدی ارباب اصفهانی می باشد. محمدمهدی از یهودیان بغداد می باشد که بعدها در اصفهان مقیم شدند.
بامداد، مهدی، شرح حال رجال ایران، ج۳، ص۳۸۵، تهران، زوار، ۱۳۷۳.
میرزامحمدحسین در جوانی مشغول به تجارت شد و چون متضرر گردید و سرمایه خود را به کلی از دست داد. مدتی در بندر لنگه و جهرم و مدتی نیز در فسا و یزد بود. از یزد به کرمان رفته و در دستگاه محمداسماعیل خان حاکم کرمان وارد شد. در زمانی که اعتمادالسلطنه وزیر انطباعات و دارالترجمه بود. محمدحسین در کار مطبوعات با او همکاری می کرد و بعد به مدیری دارالترجمه و مترجم زبان عربی و فرانسه با حقوق ماهی ۴۰ تومان رسید.
موسوی، محمدمهدی، خاطرات احتشام السلطنه، ص۳۲۹، تهران، زوار، ۱۳۶۶.
میرزا محمدحسین فروغی در سال ۱۳۱۱ (ه. ق) شهرت و عنوانش میرزامحمدحسین، متخلص به ادیب و ملقب به فروغی شد، در این سال هم خان شد و هم به ذکاءالملک ملقب گردید.
بامداد، مهدی، شرح حال رجال ایران، ج۳، ص۳۸۸، تهران، زوار، ۱۳۷۳.
...

💡 محمدحسین فروغی پیش از سال نهم، سال پایانی تربیت، درصدد تعطیلی روزنامه برآمده بود ولی چون عده‌ای رنجیدند، منصرف شد و سال نهم را آغاز کرد که خود آن را «دورهٔ دوم تربیت» خوانده‌است. وی تربیت را در ۱۳۲۵، به دلیل نداشتن شرایط مناسب برای ادامهٔ انتشار، تعطیل کرد و در همان سال نیز درگذشت

💡 او با حضور در دربار، نخست، «خان»، و سپس «پیش‌خدمت مخصوص» شد. پس از چندی ناصرالدین‌شاه، شیفته آثار او شد و خود به شاگردی او درآمد؛ و پس از این، او را در آغاز، «نقاش‌باشی» و سپس، «کمال‌الملک»، لقب داد. لقب «کمال‌الملک»، پیشنهاد محمدحسین فروغی بود. کمال‌الملک در مدت حضور در دربار، ۱۷۰ تابلو کشید که معروف‌ترین آن‌ها، تالار آینه است، و نخستین تابلویی‌ست که آن را به نام «کمال‌الملک» امضا کرده است.

💡 پدرش، محمدحسین فروغی، مدیر دارالترجمه و مترجم عربی و فرانسه در وزارت انطباعات (اداره انطباعات از زمان قاجار بر مطبوعات نظارت می‌کرد) و دارالترجمه محمدحسن خان اعتمادالسلطنه بود و بعدها رئیس دارالترجمه، رئیس وزارت انطباعات و مترجم شاه شد.