خلافت آدم به معنای جانشینی خداوند بر زمین است. در قرآن، خداوند به فرشتگان میگوید: «من در زمین خلیفهای قرار میدهم»، و منظور از این خلیفه حضرت آدم علیهالسلام و فرزندان او است. مفسران در تفسیر این آیه اختلاف دارند: برخی میگویند آدم جایگزین جنّیان ساکن زمین شد، برخی او را جانشین فرشتگان میدانند و گروهی معتقدند که مقام خلافت فقط محدود به خود آدم نیست، بلکه فرزندان و نسلهای بعدی او نیز به نوعی جانشین خداوند بر زمین محسوب میشوند. اکثر مفسران توافق دارند که آیه نشاندهنده جانشینی انسانها از جانب خداوند بر زمین است. برخی فقها و فیلسوفان، از جمله ملاصدرا، دلیل شایستگی آدم برای این مقام را جامع بودن او بر صفات خداوندی و توانایی پذیرش تکلیف الهی دانستهاند. در مجموع، خلافت آدم نشاندهنده مسئولیت انسان برای اداره زمین، اجرای عدالت و پرهیز از فساد و خونریزی است و شامل همه انسانها به عنوان جانشینان خدا در زمین میشود.
خلافت ادم
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] خلافت آدم. مفسران در این که مقصود از خلیفه و جانشین در آیات چیست، اختلاف نظر دارند.
در گفت و گوی خدا با ملائکه آمده است: «إِنِّی جاعِلٌ فِی الأَرضِ خَلیفَةً». مفسّران در این که مقصود از این خلیفه چه کسی، و جانشین کیست، و نیز در ملاک آن، بر یک نظر نیستند. به گفته ابن عباس، ساکنان نخست زمین، جنّیانی اهل فساد و خون ریز بودند و خداوند آدم را جایگزین آنان کرد. برخی آدم را جانشین فرشتگان در زمین می دانند. به نظر حسن بصری، مقصود از خلیفه، فرزندان آدم است که جانشین پدر، و نسلی پس از نسلی جانشین یک دیگر می شوند. گروهی نیز معتقدند که آدم، جانشین انسان های پیش از خود است که بر روی زمین می زیسته و نسل شان منقرض شده است. آن چه اکثر قریب به اتّفاق مفسّران پذیرفته اند، این است که در این آیه، سخن از جانشینی انسان (آدم و اولاد او) از خداوند است. علاّمه طباطبایی فرزندان آدم را با وی در این خلافت شریک دانسته و در تأیید این نظریّه، به آیات ۶۹ اعراف، ۱۴ یونس و ۶۲ نمل استناد کرده است. جمعی برآنند که مقام جانشینی خدا، با کفر، گناه و... سازگار نیست و آن را مختص به آدم، انبیا و جانشینان پیامبران دانسته اند. به گفته زمخشری، آلوسی و بیضاوی، مقصود از جانشینی آدم، این است که او و همه پیامبران، جانشین خدا در زمینند علاّمه طباطبایی می گوید: خلافت در این آیه به معنای جانشینی خدا است. ملاصدرا در توجیه شایستگی آدم برای خلافت خدا می گوید: برخی دلیل آن را پذیرش تکلیف از جانب آدم یا فرمان بری وی (با وجود موانعی چون شهوت و غضب ) و یا جامعیّت او بر صفات فرشتگان و حیوان ذکر کرده اند؛ ولی محکم ترین رأی این است که چون جامع همه مظاهر اسمائیه است، به خلافت رسید.
[ویکی فقه] خلافت آدم (قرآن). خداوند، حضرت آدم علیه السلام را خلیفه خود در روی زمین معرفی کرد.در این مقاله آیات مرتبط با خلافت حضرت آدم علیه السلام معرفی می شوند.
آدم علیه السلام، خلیفه خدا در زمین:«و إذ قال ربّک للملئکة إنّى جاعل فى الأرض خلیفة...؛
بقره/سوره۲، آیه۳۰.
آدم علیه السلام، خلیفه پیشینیان در زمین:«و إذ قال ربّک للملئکة إنّى جاعل فى الأرض خلیفة قالوا أتجعل فیها من یفسد فیها و یسفک الدماء...؛
بقره/سوره۲، آیه۳۰.
خدا، اعطاکننده خلافت به آدم علیه السلام:«و إذ قال ربّک للملئکة إنّى جاعل فى الأرض خلیفة...؛
بقره/سوره۲، آیه۳۰.
...
جمله سازی با خلافت ادم
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 در هر حال، شكى نيست كه مراد از اسماء در آيه محل بحث الفاظ صرف نيست؛ زيرا اولا، اسماى لفظى اعتبارها و قرار دادهايى است كه بر خلاف حقايق، در طول تاريخ، تغيير مى يابد و احيانا متروك و مهجور شده، الفاظ جديدى جايگزين آن مى شود و يادگيرى چنين چيزى كمال حقيقى به حساب نمى آيد تا معيار خلافت آدم و امتياز او بر فرشتگان باشد.
💡 اين نكته قابل توجه است كه، تعليم اسماء نخستين كار پس از اعلام جعل خلافت نيست؛ زيرا مسلما آفرينش آدم، بر تعليم اسماء قدم است؛ يعنى بين آيه محل بحث و آيه قبل، آفرينش آدم فاصله شده است، ليكن با توجه به اين كه غرض دراين آيه تنها بيان معيار جعل خلافت آدم است از آفرينش آدم سخنى به ميان نيامده است.
💡 اعلام جعل خلافت براى آدم با جمله انى جاعل فى الارض كه ظاهرش شمول خلافت آدم حتى بر فرشتگان است (چنان كه تعلم آنان از آدم و ماموريت آنها براى سجده براى وى نيز اين را تاييد مى كند) موجب شدكه در دل هاى فرشتگان خطورى راه پيدا كند؛ زيرا هيچ گاه گمان نمى كردند موجودى زمينى، بر همه چيز حتى بر آنان سيادت پيدا كند.
