حجیت مفهوم موافق

[ویکی فقه] صحت استناد به مفهوم موافق یک قضیه در کشف حکم شرعی را حجیت مفهوم موافق گویند.
حجیت مفهوم موافق، به معنای اعتبار آن در نزد عقلا است. اصولیون در حجیت مفهوم موافق، اختلافی ندارند هر چند در حجیت مفهوم مساوی (و ادنی) اختلاف دارند ولی در این که ماهیت مفهوم موافق چیست و به چه دلیل حجت است، اختلاف نظر دارند. بیشتر صاحب نظران معتقدند حجیت مفهوم موافق از باب دلالت لفظی است، ولی برخی دیگر آن را از باب قیاس اولویت، حجت می دانند.
دلایل موافقین حجیت
گروه اول برای اثبات مدعای خود به دلایل زیر استناد کرده اند:۱. تمامی فرقه های اسلامی (غیر از ظاهریه ) مفهوم موافق را حجت می دانند و این در حالی است که برخی از آنان منکر قیاس هستند؛۲. قیاس نیاز به نظر و اجتهاد دارد، ولی مفهوم موافق، تنها به درک حکم از راه شناخت اسلوب های لغوی نیاز دارد.کسانی که معتقدند حجیت مفهوم موافق از باب دلالت لفظی است، در لغوی یا سیاقی بودن آن اختلاف نظر دارند.

💡 البته براى قياس انواع ديگرى نيز ذكر شده است كه بعد از تحقيق و تتبع روشن خواهدشد كه به هيچ عنوان از انواع قياس مصطلح نبوده، بلكهمثل قياس منصوص العلّه بيشتر مستفاد از ظاهر لفظ مى باشد و اگر به آن اقسام،((قياس )) اطلاق مى شود، صرف اصطلاح و اشتراك در عنوان است و بس.مثل قياس اولوّية يا مفهوم موافق يا فحوى الخطاب كه وقتى شارع، ما را به چيزى امر يااز چيزى نهى مى كند، ما حكمى موافق منطوق كلام از فحواى خطاب شارع استفاده، نموده،مى گوييم: وقتى اين كار واجب يا حرام باشد، فلان كار به طريق اولى، واجب يا حراماست.