جریان چگالی

اصطلاح «جریان چگالی» در علوم زمین‌شناسی و اقیانوس‌شناسی به معنای حرکت توده‌های آب بر اثر تفاوت در چگالی آنها است. این تفاوت چگالی معمولاً از اختلاف دما، میزان شوری یا مقدار مواد معلق در آب به‌وجود می‌آید. هنگامی که چگالی بخشی از آب بیشتر از نواحی مجاور شود، آن بخش سنگین‌تر شده و به سمت پایین حرکت می‌کند، در حالی‌که آب سبک‌تر به سمت بالا می‌رود؛ این فرآیند سبب ایجاد جریان‌های عمودی یا افقی در اقیانوس‌ها، دریاچه‌ها و دریاها می‌شود. «جریان چگالی» نقش مهمی در گردش آب در اعماق دریاها، توزیع حرارت، مواد مغذی و اکسیژن دارد و در تنظیم اقلیم زمین نیز تأثیرگذار است. برای نمونه، جریان‌های عمیق اقیانوسی که از مناطق قطبی سرچشمه می‌گیرند، نتیجه همین اختلاف چگالی ناشی از سرمای شدید و افزایش شوری هستند. این نوع جریان‌ها گاهی در اثر ورود آب‌های گل‌آلود یا غنی از رسوبات نیز ایجاد می‌شوند که به دلیل چگالی بالاتر، در بستر دریا حرکت می‌کنند. از دید علمی، جریان چگالی یکی از انواع جریان‌های ثقلی یا گرانشی است، زیرا نیروی گرانش باعث حرکت توده‌های با چگالی بیشتر می‌شود. در مجموع، «جریان چگالی» پدیده‌ای طبیعی است که بر پایه نابرابری چگالی در توده‌های آب شکل می‌گیرد و نقشی کلیدی در پویایی دریاها و تنظیم چرخه‌های طبیعی زمین دارد.