دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] آیینه شاهی. آیینه شاهى، کتابى فلسفى و اخلاقى به زبان فارسى نوشته محمد بن مرتضى، معروف به ملامحسن فیض کاشانی (۱۰۰۸-۱۰۹۱ق / ۱۵۹۹-۱۶۸۰م ) است. دانشمند بزرگ شیعى ایرانى و معاصر با شاه عباس دوم صفوی (۱۰۵۲-۱۰۷۷ق /۱۶۴۲-۱۶۶۶م ).
این کتاب، ترجمه گزیده ای از اثر دیگر همین مؤلف به نام ضیاء القلب است که به عربی نوشته شده است.
کتابخانه مرعشى، آیین شاهی، ج۱، ص۱۰۲.
موضوع کتاب، شناختن نفس ناطقه انسانى است و توضیح پنج حاکمى که بر آن تسلط دارند. یعنى: عقل، طبع، شرع، عرف و عادت.
ابواب
فیض این کتاب را در ۱۰۶۶ق /۱۶۵۶م در یک مقدمه و ۱۲ فصل، برای شاه عباس دوم نوشته است، بدین شرح: شناختن عقل، شناختن شرع، شناختن طبع، شناختن عادت، شناختن عرف، شناختن نفس ِ انسانى که فرمانبر این پنج است، شناختن مراتب حکام پنجگانه، حکمت ِ تسلطِ این حاکمان بر نفس آدمى. اگر این «پنج حاکم » با یکدیگر سازگار نباشند، کدام یک از آنها برتر و شریف تر است ؟ در صورت مشتبه شدن چگونه مى توان آنها را از یکدیگر تمیز داد؟برخى از نعمتهای الهى که در این تمییز و تشخیص ما را مدد مى رساند و چگونه مى توان از خدا یاری جست ؟
آقابزرگ، الذریعة، ج۱، ص۵۳.
...
