دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] المستملح من کتاب التکملة، اثر محمد بن احمد ذهبی (متوفی 748ق)، با تحقیق بشار عواد معروف، کتابی است در ترجمه و شرح حال برخی از بزرگان اندلس که به زبان عربی و در قرن هشتم هجری نوشته شده است. این کتاب، چکیده کتاب «التکملة لکتاب الصلة» ابن ابار است؛ البته نویسنده افزون بر آنچه در کتاب ابن ابار آمده، خود نیز تراجمی را افزوده است.
کتاب با مقدمه محقق آغاز شده و اسامی افراد، به ترتیب حروف الفبا، از حرف جیم آغاز و تا حرف یاء، ذکر شده است. در پایان کتاب نیز تراجم بانوان ذکر شده و مجموع شرح حال های کتاب، بالغ بر 933 نفر می باشد.
در مقدمه محقق، توضیح مختصری پیرامون کتاب و انتساب آن به ذهبی داده شده است.
اثر حاضر، باآنکه در کتابخانه ملی الجزایر موجود بود، تا مدت ها از مفقودات تراث عربی محسوب می شد؛ چون گمان بر این بود که آنچه در کتابخانه مزبور وجود دارد قطعه ای از کتاب «التکملة» ابن ابار می باشد و حتی مستشرق معروف، کودیرا قسمت هایی از تراجم آن را برگرفته و به کتاب «التکملة» افزوده است. سپس در چاپی دیگر، بیست و سه ترجمه دیگر از این کتاب را که ذهبی خود بر کتاب ابن ابار افزوده، اقتباس نموده و به کتاب ابن ابار اضافه کرده است و تمام محققین و پژوهشگران، بر این باور بودند که این اثر قسمتی از کتاب «التکملة» ابن ابار پیرامون تراجم علمای اندلس می باشد و اما سرانجام محقق این اثر، متوجه می شود که اثر یادشده تلخیصی است که ذهبی از کتاب ابن ابار به عمل آورده و آن را «المستملح من کتاب التکملة» نام نهاده است.
نویسنده در هر مورد، ابتدا نام و کنیه فرد را ذکر نموده و سپس به القاب وی، نام برخی از اساتید و شیوخ و تاریخ وفات او اشاره کرده است. در صورت صاحب تألیف بودن فرد، به برخی از آثار او نیز اشاره شده است.
