اخلاق روایی

[ویکی فقه] بخش معتنابهی از احادیث پیامبر صلی اللّه علیه وآله وسلم و اهل بیت علیهم السلام مطالب اخلاقی است، حتی براساس حدیثی مشهور در بین اهل سنت و شیعه، پیامبر اکرم مبعوث شدن خود را به پیامبری به منظور تکمیل مکارم اخلاقی دانسته است.
بسامد واژه هایی مانند اخلاق، خُلق، تقوا، وَرَع و صدق در کتاب های حدیثی، نشان دهنده اهمیت مباحث اخلاقی در حدیث دانسته می شود.
شکل اولیه اخلاق اسلامی
اصولا اخلاق اسلامی در شکل اولیه اش عبارت بود از احادیثی از پیامبر و اقوالی از صحابه (و در میان شیعیان، احادیث ائمه علیهم السلام) که مانند دیگر احادیث از دو بخش سند و متن تشکیل شده اند.
تسامح در ادله سنن
بنابر حدیثی، اگر برای کسی از قول پیامبر سخنی نقل شود که در آن ثوابی برای عملی ذکر شده باشد و آن شخص به امید پاداش به آن عمل کند، به وی ثواب داده خواهد شد، حتی اگر آن حدیث از پیامبر نباشد ( تسامح در ادله سنن ).
برخی مؤلفان کتاب های اخلاقی با استناد به این حدیث، در گردآوری احادیث اخلاقی، معمولا سخت گیری متداول در مطالعات فقهی را به کار نبسته و احادیث ضعیف و حتی موضوع را نیز نقل کرده اند (برای نمونه از اهل سنت احیاء علوم الدین و از شیعه تنبیه الخواطر و نزهةالنواظر).
جای گاه احادیث اخلاقی در کتب
...

💡 در واقع وجود روایت مسبب طرح مسائل فلسفی می‌شود. در روایت، خالق می‌تواند تجسیم کننده باشد و اذهان خوانندگان را به سمت تصور شخصیت‌های خیالی، و حتی موجودات یا فناوری‌های فانتزی سوق دهد. توانایی ذهن انسان در تصور، و حتی تجربهٔ همدلی با این شخصیت‌های خیالی، خود نمایانگر ماهیت ذهن انسان است. برخی از حکایات را می‌توان نوعی آزمایش فکری در فلسفه اخلاق دانست: این حکایات شخصیت‌های خیالی، انگیزه‌های آنها، اعمال و عواقب اعمالشان را توصیف می‌کنند. از این منظر است که برخی از فلاسفه اشکال مختلف روایی را برای آموزش فلسفه خود برگزیده اند (پایین را ببینید).