اخسیکتی احمد بن محمد

[ویکی نور] «ابورشاد، احمد بن محمد بن قاسم بن خدیو اَخْسیکَتی»، ملقب به ذوالفضائل، در حدود سال 460ق، در اخسیکت، یکی از شهرهای ماوراءالنهر، دیده به جهان گشود.
او محدث و ادیب بوده و ابن قطلوبغا وی را در شمار حنفیان آورده است.
وی از ابوالقاسم، محمود بن محمد صوفی حدیث آموخت، سپس به مرو رفت و نزد ابوالمظفر، منصور، نیای عبد الکریم سمعانی، به کار حدیث ادامه داد و چون بر زبان، نظم و نثر عرب احاطه داشت، در این شهر با بزرگان ادب به مناظره و مشاعره می پرداخت.
وی و برادرش محمد، ملقب به ذوالمناقب که در دوره تحصیل در اخسیکت و سفر به مرو همراه او بود، هر دو، در میان ادیبان مرو به چیرگی شهره بودند.
سمعانی، می گوید: «بیشتر فضلای خراسان نزد وی ادب می آموختند، اما از شاگردانش، کسی را جز خود سمعانی نمی شناسیم».
وی در مرو به کتابت در دیوان حکومت اشتغال داشت و در همان شهر درگذشت. بیشتر منابع، تاریخ وفات او را 428ق، نوشته اند، به جز سیوطی که تاریخ 526ق و سمعانی، در «الأنساب» که 530ق، را یاد کرده اند.

💡 ابوجعفر احول وقتى اين پاسخ را شنيد نزد ابى شاكر رفت، و جواب را بدو گفت،ابوشاكر گفت: اين جواب مال تو نيست اين را شتر از حجاز بدينجاحمل كرده، (يعنى تو نزد جعفر بن محمد رفته اى و پاسخ را از او گرفته اى ).

💡 بحرانی شعر نیز می‌سرود و با شاعر هم‌دورهٔ خود ابوالبحر بن محمد خطی بحرانی، دوستی نزدیکی داشت. آقابزرگ طهرانی دیوان او را شناسانده است. از او دو قصیده رائیه یاد کرده‌اند. برخی از دیدگاه‌های فقهی و اصولی او همچون باور او به وجوب نماز جمعه، توجه علما را جلب کرد.

💡 مغیث الدین ابوالقاسم محمود بن محمد، سلطان سلجوقی بغداد در ۱۱۱۸ میلادی (درگذشت پدرش محمد یکم) بود. هنگامی که او چهارده ساله شد، بر عراق و ایران حکومت می‌کرد.

💡 از آن تاریخ (۵۴۸) تا ۵۵۱، ارسلان‌ابه با ایلدگز و دیگر امیران ضد سلطان محمد همکاری نمود و در تلاش آن‌ها برای جانشین کردن سلیمان شاه بن محمد بجای سلطان محمد در همدان شرکت نمود.

💡 72 - و در كتاب جعفريات به سند خود از جعفر بن محمد از آباى گرامش از على (عليهالسلام ) نقل كرده كه فرمود: رسول خدا (صلى الله عليه و آله ) به اشخاصى كه ازمكه مى آمدند مى فرمود: خداوند عبادتت را قبول و گناهانت را بيامرزد و درقبال مخارجى كه كردى بتو نفقه (روزى ) دهد.

💡 از نسل سوری بن محمد بوده است. بخشی از زندگی سیاسی و نظامی محمد سوری رابطهٔ او با سلطان محمود غزنوی است. وی سرزمین غور را تحت اختیار خویش درآورده بود. او که هوای استقلال در سر داشت سرانجام با تکیه بر استعداد نظامی خویش و اعتماد به قلاع مستحکم غور، عَلَم استقلال برافراشت. سرانجام محمود غزنوی با حیلهٔ جنگی توانست او را شکست دهد.