فناروز

فناروز. [ ف َ ] ( اِخ ) نام جایی و محلی است از سمرقند که شراب آنجا نیکو میشود. ( برهان ). مؤلف انجمن آرا این نام را تصحیف «فیاروز» میداند:
باز تویی رنج باش و جان تو خرم
با نی و با رود و با نبیذ فناروز.رودکی.رجوع به فیاروز شود.

محلی بود درسمرقند که شراب آن معروف بود [ باز تو بی رنج باش و جان توخرم با نی و با رود و با نبید فنا روز.] توضیح اسدی این کلمه را در ردیف لغات مختوم به [ ز ] آورده است و باحتمال قوی نالوالفوارس مترجم سندبادنامه بفارسی بامر نوح بن منصور منسوب بهمین فناروز است چه دریک نسخه ماخذ چاپ احمد آتش از سند بادنامه ظهیری [ فناروزی ] و در نسخه دیگر [ فیاروزی ] و بالاخره در نسخه ای دیگر [ فناوندی ] آمده و ناشر کتاب [ فناروزی ] را انتخاب کرده است و بجا است ( سندنامه ظهیری.چا.احمد آتش ص ۲۵ متن و حاشیه ) و نیز همین نام است ظاهرا که در غرراخبار ملوک الفرس به [ قنارزی ] تصحیف شده آنجا که در ترجمه رساله پهلوی خسرو کواتان و ریدک در انواع شراب خوب گوید: [ العنبی الذی جمع حسن اللون و تمام الصفائ... و خیره البلخی و المروروذی و البوشنجی و البستی و الجوری و القنارزی والدرغمی ] ( خسرو قبادیان و ریدک وی. ترجمه م. معین مجله آموزش و پرورش سال ۱۳۲۲ ۱۴ ص ۲۵۸ ) و بیت رودکی این معنی را تایید کند. در نسبت خواجه عمیدابوالفوارس مترجم سند بادنامه در تعلیقات چهار مقاله قزوینی و نیز در لغت نامه دهخدا ( ابوالفوارس ) [ قناوزی ] آمده و اصلا چنین نسبتی شناخته نیست. آقای مینوی در حاشیه نسخه شناخته نیست. آقای مینوی در حاشیه نسخه خود یادداشت کرده اند: [ ظ. قنارزی و قنارز قریه ای از قرای نیشابور بوده ( سمعانی ) ] هر چند [قنارز] وجود داشته ولی در ماخذی نسبت وجود انگور خوب و شراب عالی بدان داده نشده در حالی که رودکی و اسدی این نسبت را به [ فناروز] داده اند اما انتساب خواجه ابوالفراس چنانکه گفته شد- یک صورت از سه صورت مسطور در سه نسخه سند باد نامه ظهیری صریحا [ فناروزی ] و دومی بجای [ ن.] [ی.] دارد و سومی از هر دو شکل مورد بحث دور است. ( برهان قاطع مصحح م. معین ج. ۲۲۱:۵ )
نام جایی و محلی است از سمرقند که شراب آنجا نیکو می شود.

💡 کتاب سندبادنامه به فرمان نوح‌بن نصر سامانی در سال ۳۳۹ هجری قمری توسّط ابوالفوارس فناروزی به فارسی سادهٔ دری ترجمه شده‌است. این ترجمه از بین رفته‌است.