علم الحدیث

( اسم ) علم حدیث

[ویکی نور] علم الحدیث اثر کاظم مدیرشانه چی، کتابی است پیرامون علم حدیث، تشخیص احادیث مجعول و اصطلاحات رایج در حدیث شناسی، که به زبان فارسی نگارش شده است. نویسنده، اولین مقدمه را در سال 1344ش بر کتاب نوشته است.
کتاب با دو مقدمه از نویسنده آغاز و مطالب بدون فصل بندی و تبویب خاصی، در عناوین مختلف و متنوعی ارائه شده است.
در مقدمه، ابتدا اهمیت حدیث از نظر علوم اسلامی و سپس تأثیر حدیث در ادبیات فارسی، بررسی و گزارش از کتاب ارائه گردیده است.
نویسنده در ابتدای مباحث کتاب، معنای حدیث و روایت و مترادفات آن را بیان کرده و سپس به بررسی پیدایش و صدور حدیث و تاریخ ضبط و تدوین آن در میان فریقین پرداخته است.
نویسنده بر این باور است که تدوین حدیث، از زمان پیامبر(ص) معمول بوده است. به نظر وی، در عهد نبوت، به ویژه بعد از هجرت که قوانین اسلام در احوال فردی و شئون اجتماعی راه توسعه می پیمود، پیامبر(ص) ابتدا یا پس از سؤال مسلمین، بیاناتی در عقاید، اخلاق، عبادات، قوانین اجتماعی، مدنی جنایی، کیفری و اخلاق شخصی و آداب و عادات معاشرت و کیفیت تشکیل خانواده و سلوک عملی و ترغیب بر تحصیل فضایل می فرمود که برنامه مترقی مسلمین محسوب می شد و لذا بدان اهمیت داده و در فیض سماع، تحمل و ضبط آن، دقت و همت می ورزیدند.

💡 کتاب معانی الاخبار اثر شیخ صدوق در موضوع علم الحدیث است. در این کتاب با توجه به نقل روایات؛ معنای حدود ۵۰۰ اصطلاح قرآنی، حدیثی، عقیدتی، فقهی و دیگر معارف اسلامی گنجانده شده‌است. این کتاب همواره کانون توجه دانشمندان و علماء فقه و حدیث شیعه قرار گرفته و جزء مهمترین آثار شیخ صدوق محسوب می‌شود. شیخ صدوق این کتاب را که مشتمل بر ۸۰۹ روایت است، به صورت ۴۱۹ باب مستقل از هم ذکر کرده‌است. آقا بزرگ طهرانی دربارهٔ این کتاب می‌نویسد: «صدوق در این کتاب روایاتی که در تفسیر معانی حروف و الفاظ آمده را جمع‌آوری کرده‌است. او این کتاب را در سال ۳۳۱ هجری نگاشته‌است. مولی عبد النبی طسوجی نیز شرحی بر این کتاب نوشته‌است». این کتاب به منزله قاموسی برای الفاظ و حروف روایات نگارش یافته و در فهم بهتر روایات مورد استفاده قرار می‌گیرد. وی برای نگارش این کتاب، از سؤال کردن از استادانش در معانی روایات، بیان زمان و مکان استماع حدیث، استناد به اقوال لغویون، استدلالات کامی و … استفاده کرده‌است.