رشیدالدین همدان

💡 بعد از اینکه غازان پسر ارغون در سال ۱۲۹۵ به دین اسلام گروید وضعیت یهودیان دوباره به ذمی بازگشت. محمد خدابنده الجایتو، جانشین غازان خان بعضی یهودیان را مجبور کرد که مسلمان شوند. معروفترین این افراد، رشیدالدین همدانی است که پزشک، تاریخدان و بازرگان بود و برای پیشرفت در دربار به دین اسلام گروید؛ ولیکن در سال ۱۳۱۸ او متهم به مسموم کردن محمد خدابنده الجایتو شد و اعدام گردید. سر او توسط مردم تا چند روز در شهر حمل می‌شد و مردم می‌گفتند: «این سر یهودی ای است که از نام خدا سوء استفاده کرد. خدا او را لعنت کند.» حدود ۱۰۰ سال بعد جلال‌الدین میران‌شاه تیموری قبر رشیدالدین همدانی را نابود کرد و بازمانده او به قبرستان یهودیان منتقل شد. در ایران بر خلاف دیگر کشورهای اسلامی که یهودیان بعد از گرویدن به اسلام مورد استقبال قرار می‌گرفتند، آن‌ها همچنان مورد شک و سوءظن به دلیل نژاد یهودی خود تا چندین نسل بودند.

💡 این داستان در کتاب ازدست‌رفتهٔ سرگذشت سیدنا ذکر شده بوده است که نخستین بار رشیدالدین همدانی آن را در جامع‌التواریخ خود بازگو می‌کند و پس از آن تاریخ‌نگاران دیگر ایرانی نیز آن را نقل می‌کنند. نسخهٔ متفاوتی از این داستان را میرخواند نقل کرده است که ادوارد فیتزجرالد از روی آن همین داستان را در مقدمه ترجمه انگلیسی‌اش از رباعیات عمر خیام بازگو کرده است. قدیمی‌ترین نویسنده بعد از اسماعیلیان که سرگذشت سیدنا را خوانده بود، یعنی عطاملک جوینی، این داستان را در کتابش نیاورده است.

💡 رشیدالدین همدان یکی از وزیران و دانشمندان برجسته در دوران حکومت ایلخانان بود که نقش بسیار مهمی در گسترش علم و فرهنگ داشت.

💡 کتاب جامع تاریخ جهان که توسط رشیدالدین همدان نوشته شده است، یکی از ارزشمندترین منابع تاریخی برای درک وقایع دوران قرون وسطی محسوب می‌شود.

💡 محققان تاریخ اسلام همواره درباره تاثیرات فرهنگی و سیاسی گسترده‌ای که رشیدالدین همدان در منطقه خاورمیانه ایجاد کرد، بحث و گفتگوهای فراوانی دارند.