«خمصه» یک واژه عربی است که در متون لغوی قدیم معانی گوناگونی برای آن ذکر شده و بسته به کاربرد، مفهوم متفاوتی پیدا میکند. در یکی از معانی، خمصه به زمینی گفته میشود که نمناک و مرطوب باشد و رطوبت در آن به صورت طبیعی یا بر اثر شرایط محیطی وجود داشته باشد. در معنای دیگر، این واژه برای توصیف راهی باریک و هموار به کار میرود که در زمین نرم یا خاکی شکل گرفته و رفتوآمد در آن انجام میشود. همچنین در کاربرد سوم، خمصه به معنای گرسنگی شدید آمده است و حالتی را بیان میکند که انسان در اثر نداشتن غذا دچار ضعف و نیاز شدید به خوردن میشود. این تنوع معنایی نشان میدهد که این واژه در زبان عربی دارای کاربردهای طبیعی، جغرافیایی و انسانی بوده است. در متون کهن، این کلمه بیشتر برای توصیف حالات محیطی یا وضعیت جسمی انسان به کار رفته است. وقتی به معنای گرسنگی استفاده میشود، خمصه نشاندهنده شدت نیاز بدن به غذا و تأثیر آن بر جسم انسان است. در معنای مربوط به زمین، این واژه تصویری از طبیعت مرطوب و خاک نرم ارائه میدهد که برای حرکت یا شکلگیری مسیر مناسب است. از نظر زبانی، این کلمه واژهای چندمعنایی است که با توجه به متن و موقعیت، مفهوم آن مشخص میشود. به طور کلی، این واژه هم در توصیف طبیعت و هم در بیان وضعیت جسمی انسان کاربرد داشته و معنایی وابسته به زمینه دارد.
خمصه
لغت نامه دهخدا
( خمصة ) خمصة. [ خ َ ص َ ] ( ع اِ )زمین نمناک. || راه خرد یا سپرده شده در زمین نرم. ( منتهی الارب ) ( از تاج العروس ) ( از لسان العرب ). || ( اِمص ) گرسنگی. ( از منتهی الارب ).
