خانه خیر

خانه خیر. [ ن ِ خ ِ ] ( اِخ ) دهی است از دهستان باسک بخش سردشت شهرستان مهاباد، واقع در 5500 گزی جنوب خاوری سردشت و چهارهزارگزی جنوب شوسه سردشت به بانه. این ناحیه کوهستانی و دارای جنگل. آب و هوای آن معتدل و سالم می باشد. آنجا 100 تن سکنه دارد که سنی و کرد زبانند. دهکده مزبور از چشمه مشروب میشود و محصولاتش: غلات، توتون، مازوج و کتیرا است و اهالی با کشاورزی و گله داری گذران میکنند. راه آنجا مالرواست. این ده از دو محل، بفاصله 500 گز، بنام خانه خیر بالا و پائین تشکیل شده و خانه خیر پائین دارای 48 تن سکنه است. ( از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 4 ص 187 ).

دهیست از دهستان باسک بخش سردشت شهرستان مهاباد.

💡 وجه تسمیه این محوطه به «بون خیر» از این قرار است که در دوران بسیار دور کوخِردی‌ها خانه‌ای در نزدیکی برکه شیخ عبدالرحمن بزرگ ساختند برای مسافران و رهگذرانی که از جایی به جای دیگر می‌رفتند و از راه کوخرد عبور می‌نمودند و گاه وقتی وادار بودند برای مدتی در روستای کوخرد توقف کنند سر پناهی باشد. نام این خانه «خانه خیر» گذاشتند. دیری نگذشت که این خانه نزد رهگذران و مسافران غریبه معروف گردید و هرکس از کوخرد عبور می‌کرد شبی در آن خانه خستگی راه را از تن بدر می‌کرد و روز بعد به مسیر خود ادامه می‌داد. رهگذران در هنگام زمستان و سرما در داخل خانه می‌خوابیدند و در تابستان به پشت بام خانه می‌رفتند و در هوای آزاد تابستانه در پشت بام خانه خیر می‌خوابیدند، از اینجا بود که خانه خیر «بون خیر» نیز نامیده شد، یعنی «بام خانه خیر»، زیرا در گویش کوخردی به بام خانه «بُون خانَه» گفته می‌شود و از آنجائیکه این خانه برای خیر ساخته شده بود و خانه خیر نامگذاری کرده بودند از آن به بعد به «بون خیر» مشهور گردید.