اسفرایین

اسفرایین. [ اِ ف َ ] ( اِخ ) رجوع به اسفرائین و اسفراین و فهرست جهانگشای جوینی ج 2 و معجم البلدان و مرآت البلدان و روضات الجنات ص 50 شود.

💡 دیوان غزنویان برگرفته از دوران سامانیان است. غزنویان حتی دیوانیان سنتی دورهٔ سامانی را به کار گرفتند و دیوان سالاری دوره غزنویان از این دیوانسالاران سامانی به خوبی استقبال کرد. زیرا به دلیل گسترش دولت محمود غزنوی برای ادای اعمال به کسانی که قادر به انجام وظایف دیوانی به نحو احسن نیازمند بود از مهم‌ترین این دیوانسالاران ابوالعباس فضل بن احمد اسفرایینی که نخست وزیر محمود غزنوی بود می‌توان نام برد و انواع دیوان‌ها در دورهٔ غزنویان شامل موارد زیر می‌باشد:

💡 منابع گوناگون تاریخی و جغرافیایی قدیم برگستردگی و آبادانی ولایت خبوشان، گواهی می‌دهند. در تاریخ الحاکم؛ از شمار زیاد و بزرگی و آبادانی روستاها و بسیاری منابع و مراتع و مزارع خبوشان، سخن گفته شده؛ در احسن‌التقاسیم، به ویژگی‌های این سرزمین، همچون: بزرگی و وسعت؛ قرار گرفتن در کنار راه نسا؛ حاصلخیزی و پُرغله بودن؛ تامین‌کننده بیشتر خواربار نیشابور؛ داشتن کشتزارهای دیمی؛ دارای محصول سیر بسیار؛ صادرکننده پوشاک، اشاره شده و از دو شهر آن یاد شده: یکی خوجان؛ که شهر بزرگتر و دارای بازار است و در آن سوی کوه قرار دارد و دیگری دوین (شیروان) که از خبوشان کوچک‌تر است. ابن حوقل در کتاب صورةالارض، از شهر خبوشان در میان دیگر شهرهای ربع نیشابور که عبارتند از: بوزجان، مالن، کواخرز، خایمند، سلومک، سنکان، زوزن، کندر، ترشیز، خان‌روان، آزادوار، خسروجرد، بهمن‌آباد، مزینان، سبزوار، دیواره، مهرجان، اسفرایین، ریوند، توس، رایکان، طابران، نوقان و طرقبه یاد کرده است.