استوى

[ویکی الکتاب] ریشه کلمه:
سوی (۸۳ بار)
«اسْتَوی» از مادّه «استواء» گرفته شده که در لغت به معنای تسلط، احاطه کامل و قدرت بر خلقت و تدبیر و کمال خلقت و اعتدال آن است; و در اصل به معنای «اعتدال یا مساوات» دو چیز با یکدیگر است. ولی به طوری که بعضی از ارباب لغت و مفسران گفته اند، این ماده هنگامی که با «عَلی» متعدی شود، به معنای «استیلاء و سلطه بر چیزی» است; مانند: الرَّحْمنُ عَلَی الْعَرْشِ اسْتَوی: «خداوند بر عرش استیلاء دارد». و هنگامی که با «إِلی» متعدی شود، به معنای «قصد» می آید; مانند آیه مورد بحث که می فرماید: ثُمَّ اسْتَوی إِلَی السَّمَاءِ: «سپس اراده آفرینش آسمان کرد».

💡 و گويا اينكه گفت (چطور گفتن معقول نيست ) اقتباس از روايتى باشد كه در تفسير آيه (الرحمن على العرش استوى ) از ام سلمه زوجه پيغمبر نقل شده كه گفته است: سؤال كردن و به كار بردن كلمه (چطور) غيرمعقول است، و استواى بر عرش مجهول نيست، و اقرار به آن ايمان و انكار آن كفر است.

💡 الله الذى خلق السموت و الا رض و ما بينهما فى ستة اءيام ثم استوى على العرش مالكم من دونه من ولى و لا شفيع اء فلا تتذكرون(4)

💡 2 نزول قرآن جلوه اى از رحمانيّت و اقتدار خداوند بر هستى است. (تنزيلا ممن خلق... الرحمن على العرش استوى )

💡 4- و گاهى به معنى (كرات بالا) آمده است ثم استوى الى السماء و هى دخان: (بهآسمانها پرداخت در حالى كه دود و بخار بودند) (و از گاز نخستين، كرات را آفريد)(فصلت 11).

💡 و در احتجاج طبرسى از حسن بن راشد روايت كرده كه گفت: شخصى از امام ابى الحسنموسى (عليه السلام ) از معناى آيه (الرحمن على العرش استوى ) سؤال كرد، فرمود: يعنى بر ريز و درشت و بزرگ و كوچك مسلط است.