فصعق

[ویکی الکتاب] ریشه کلمه:
صعق (۱۱ بار)ف (۲۹۹۹ بار)
«صعق»، هم به معنای بی هوش شدن و هم مردن آمده است و کسانی که قائل هستند نفخه صور، سه یا چهار نفخه است، نفخه دوم و سوم را «نفخه مرگ» و «حیات» می دانند که در آیات مورد بحث و آیات دیگر قرآن، به آن اشاره شده، یکی را نفخه «صعق» می گویند و دیگر را نفخه «قیام».
شدن صوت رعد. در اقرب گفته: «صَعِقَ الرَّعْدُ صَعْقاً:اِشْتَدَّ صَوْتُهُ». قاموس آن را شدن صوت گوید. در صحاح هست: «حمار صعق» (بر وزن کتف) یعنی الاغ شدید الصوت. به عقیده راغب صاعقه و صاقعه هر دو به معنی صیحه بزرگ اند و صاقعه هر دو به معنی صیحه بزرگ اند مگرصقع در صوت اجسام زمینی و صعق در صدای اجسام علوی است... و صاعقه صوت شدید جوّ است. پس، صعق (بر وزن فلس) اشتداد صوت است و صاعقه نیز از آن می‏باشد. صعق را در آیه مرگ و بی‏هوشی گفته‏اند، آن لازم معنای صعق است و مرگ و بیهوشی در اثر صیحه و صعق خواهد بود چنانکه فرموده،. معنی آیه چنین می‏شود: در صور دمیده شودآن که در اسمانها وآن که در زمین است بههوش می‏شود و می‏میرد مگر آن کس که خدا بخواهد سپس بار دیگر در صور دمیده شود آنگاه همه ایستاده و نگاه می‏کنند. نظیر این آیه است آیه. احتمال دارد این آیه راجع به صور دوم باشد که اجزاء ابدان به فزع و اضطراب آمده و زنده می‏شوند. جمله «کُلُّ اَتَوْهُ داخِرینَ» قرینه این نظر است. همین طور است آیه. یعنی چون خدایش به کوه تجلّی کرده آن را ریز ریز نمود و موسی بیهوش افتاد. و شاید منظور آن باشد که موسی در حال صیحه زدن به زمین افتاد. ولی معنی اول بهتر است زیرا ذیل آیه چنین است «فَلَمّا اَفاقَ قالَ سُبْحانَکَ تُبْتُ اِلَیْکَ». همچنین است آیه. بگذارشان تا برسند بر روزی که در آن صیحه زده می‏شوند و می‏میرند. صاعقه را: مرگ، آتشی که از آسمان آید و عذاب گفته‏اند مثل،. چنانکه در مجمع ذیل آیه 55 بقره فرموده است. راغب پس از نقل این قول می‏گوید: اینها همه آثار صاعقه‏اند وآن در حدّ ذاته یکی است و همان صوت شدید جوّ می‏باشد. نا گفته نماند: آیات قرآن صاعقه را در برق و آتشی که از ابر جستن می‏کند به کار برده چنانکه از،. پیداست و شاید مراد از آنها صیحه شدید باشد. صاعقه، شش بار، صواعق دو بار در قرآن مجید آمده است.

💡 آيه (68): و نفخ فى الصور فصعق من فى السموات و من فى الا رض إ لا من شاء الله ثم نفخ فيه أ خرى فإ ذا هم قيام ينظرون.

💡 گر چه صاعقه داراى معناى جامع است، ليكن مصاديق متعددى از آن در قرآن بازگ شده است؛ مانند صاعقه مرگ در آيه و نفخ فى الصور فصعق من فى السموات و من فى الارض(1125)، صاعقه عذاب كه ممكن است مردن را نيز به همراه داشته باشد مانند: فاناءعرضوا فقل انذرتكم صاعقة مثل صاعقة عاد و ثمود(1126)، صاعقه آتش كه طبقعللل تكوينى خاص به اراده الهى پديد مى آيد همانند: ويرسل الصواعق فيصيب بها من يشاء....(1127)

💡 در آخـريـن آيات بحث گذشته سخن از قيامت در ميان آمد، در آيه مورد بحث همين مساءله را باذكـر بـسـيارى از خصوصيات تعقيب مى كند، نخست از پايان دنيا شروع كرده مى فرمايد:(و در صـور دمـيـده مـى شـود، تـمـام كـسـانـى كه در آسمانها و زمين هستند مى ميرند، مگركسانى كه خدا بخواهد) (و نفخ فى الصور فصعق من فى السماوات و من فى الارض الامن شاء الله ).

💡 و مـراد از يـومـى كـه در آن يـوم هـلاك مى شوند، روز نفخه صور است كه تمامى موجوداتزنـده در آسـمـانها و زمين مى ميرند، و خود يكى از علامتهاى قيامت است، همچنان كه در جايىديگر فرموده: (و نفخ فى الصور فصعق من فى السموات و من فى الارض ).

💡 O در قرآن مجيد به دو نفخه اشاره شده است كه در نفخه ى اوّل، همه موجودات مى ميرند و در نفخه ى دوّم انسان ها براى حساب زنده مى شوند. (ونفخ فى الصور، فصعق مَن فى السموات و مَن فى الارض الاّ مَن شاءاللّه، ثم نفخ فيه اخرى فاذا هم قيام ينظرون )(619) و منظور از ((ينفخ فى الصور)) در اين آيه، به قرينه جمله ى ((و نحشر المجرمين ))، نفخه ى دوّم در روز قيامت است.

💡 نـه تـنـهـا زمـيـنيان كه اهل آسمانها نيز فانى مى شوند و نفخ فى الصور فصعق من فىالسـمـوات و مـن فـى الارض: (بـه هنگام (نفخ صور) تمام كسانى كه در آسمانها وزمين هستند مى ميرند) (زمر - 68).