فرهنگ گفتاری

فرهنگ نوشتاری

[ویکی فقه] فرهنگ گفتاری یکی از فرهنگ‎هایی هست که در قرآن و روایات به آن توجه خاصی شده است، در این مقاله به اهمیت این فرهنگ، از منظر وحی، پرداخته می شود.
نیروی تفکّر و تکلّم، دو فیض بزرگ خداوند تبارک و تعالی به آدمی است، چنان که پس از آفرینشِ انسان از نعمت بیان سخن گفته است:
«الرَّحْمنُ عَلَّمَ الْقُرْ انَ خَلَقَ الاِْنْسَانَ عَلَّمَهُ الْبَیَانَ».
این دو ویژگی انسان را از حد حیوانی تا جانشینی خدا بالا برده است.
امیر مؤمنان علیه ‏السلام در این زمینه چنین می‏فرماید: «ما الانسان لو لا اللسان الاّ صورة ممثّلة او بهیمة مهملة»؛ اگر زبان نباشد انسان چیزی جز یک نقش مجسّم یا حیوان رها شده نیست.
در روایات دیگر از گفتار به عنوان میزان، ترازوی انسان، پاره‏ ای از وجود انسان، مؤثرترین چیز برای جلب دلها، میزان عقل، ترجمان دل و بیانگر شخصیت تعبیر شده است.
← خصوصیات ارتباط گفتاری مؤثر
سخن گاهی از حمله و یورش کارگرتر، از شمشیر برنده‏تر، از تیر نافذتر، از همه چیز زیباتر و گاه زشت‏تر، از هر چیز خوب‏تر و گاه بدتر، از بهترین اعمال و گاه از بدترین اعمال، کلید هر خوبی و بدی و منشأ بیشترین خطاها و گناهان به‏ شمار می‏آید و زبان در بیان معصومین علیهم‏السلام گاه به درنده ‏ای بدخو و گاه به کلب عقور و سگ گیرنده و تیری که به خطا می‏رود تشبیه شده است.
یکی از نویسندگان غربی در این باره می‏نویسد: «همچنان که گاهی بعضی سخنان و کلمات به نحو معجزه‏آسایی ما را دگرگون می‏سازند و به حرکت درمی‏آورند، همچنان نیز بعضی سخنان، انسان را منحرف می‏سازند. همان طور که بیان صحیح و روشن می‏تواند افراد را متحوّل کرده در مسیر درست بیندازد، به همان ترتیب، لغزش کلام و بیان ناقص ممکن است موجب گمراهی افراد گردد».
جورج ارول نویسنده کتاب ۱۹۸۴ می‏گوید: «همان‏سان که اندیشه زبان را فاسد می‏کند، زبان نیز اندیشه را فاسد می‏سازد».
آفات گفتار
برخی از آسیبهای ارتباط گفتاری را که در آیات قرآن به آنها اشاره شده،عبارتند از:
← از روی پندار و گمان سخن گفتن
...