«سرخ چشم» یک صفت مرکب است که دو معنا دارد. معنای اول آن کسی است که چشمهایش به رنگ سرخ باشد و در توصیف افراد با چنین ویژگی فیزیکی به کار میرود. برای مثال در متون تاریخی درباره عمر رضیالله عنه آمده است که او مردی بلندقامت، تناور و سرخ چشم بوده است. معنای دوم آن کنایه از جلاد و مرد خونریز است، یعنی کسی که خشن، بیرحم و خونآشام است. این کاربرد کنایی در ادبیات فارسی و شعر شاعران بزرگ آمده است. در این معنا، سرخ چشم نماد خشونت و غضب شدید فرد است. بنابراین بسته به متن، «سرخ چشم» میتواند هم به ویژگی ظاهری چشم اشاره کند و هم به ویژگی اخلاقی یا رفتاری خشن فرد. در مجموع، این واژه یعنی کسی که چشم سرخ دارد یا به کنایه، فردی خونریز و خشن است.
سرخ چشم
لغت نامه دهخدا
سرخ چشم. [ س ُ چ َ / چ ِ ] ( ص مرکب ) آنکه چشم او سرخ باشد: عمر رضی اﷲ عنه مردی بود بلندقامت و تناور، سرخ چشم و اسمر. ( مجمل التواریخ ). || کنایه از جلاد و مردم خونریز. ( برهان ) ( انجمن آرا ):
جوقی از این زردگوش گاه غضب سرخ چشم
هر یک طاغی و دیو رهبر طغیان او.خاقانی.آن مؤذن سرخ چشم سرمست
قامت به سر زبان برآورد.خاقانی ( دیوان چ سجادی ص 506 ).
فرهنگ فارسی
( صفت ) ۱ - آنکه داری دیدگان سرخ رنگ باشد. ۲ - جلاد مرد خونریز.
جمله سازی با سرخ چشم
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 یا نیست سرخ چشم تو از علت عکس رخت فتاده به چشم اندر
💡 رخش بدیدم و شد سرخ چشم من پیشش به شیر دیدم و خونم نمود آن دیدن
💡 مریخ سرخ چشم و فلک هیاتست از آن کش بی سهر ندارد سهم سهام تو
💡 ز بسکه باده شده سرخ چشم منگفتی درو ستارهٔ کفالخضیب جسته مقر
💡 آمد برون ز بیشه یکی زرد و سرخ چشم لاغر میان و اندک دنبال و پهن سر