دنقله

( دنقلة ) دنقلة. [ دُ ق ُ ل َ ] ( اِخ ) نام یکی از شهرهای زنگ و آن مقر سلطان نوبه بوده است. ( از تاج العروس ). شهری به نوبه. ( دمشقی ). رجوع به التفهیم بیرونی ص 198 شود.

دُنْقُلَه
شهری در ایالت شمالی، واقع در شمال سودان، با ۱۶,۹۰۰ نفر جمعیت (۲۰۰۱). نخلستان دارد و خرما تولید می کند؛ صنایع سبک و دامداری نیز در آن رواج دارد. با جاده و رودخانه به خارطوم متصل می شود. در حدود ۱۸۱۱ به جای دنقلۀ قدیم، در ۱۲۰کیلومتری قسمت علیای رودخانه، بنا شد، که سلاطین مملوک ها آن را ویران کرده بودند. دنقلۀ قدیم، مرکزی تجاری بر سر راه کاروان ها بود و بین قرون ۶ و ۱۴م پایتخت کشور پادشاهی مسیحی نوبه، به شمار می رفت. در جلگه ای طولانی و باریک بالاتر از سومین آبشار بزرگ در ساحل غربی رود نیل واقع شده است. در شرق آن، صحرای نوبه و در غرب آن، صحرای لیبی قرار دارد. در امتداد رود نیل از دنقله، ویرانه های معبد کاوا قرار گرفته است. مصر از ۱۸۲۰ تا قیام مهدی سودانی در ۱۸۸۵ دنقله را در اختیار داشت. در ۱۸۹۶، ژنرال کیچِنِر در جریان هجوم بریتانیا به سودان آن را تصرف کرد. درپی آن، شهر با شبکه ای از خیابان ها، بازار مرکزی، و ساختمان های اداری بازسازی شد.

💡 بازرگانی دُنقُله از طریق سرزمین بربر صورت می‌گرفت، اما در آغاز سده سیزدهم/نوزدهم، جاده دنقله ـ بربر، که صحرای بَیوضه را درمی‌نوردید، خطرناک و کم رفت‌وآمد بود. تجارت با سُواکِن و اَلْتاکه (منطقة اطراف کَسَلای کنونی)، به سبب وجود طوایف راهزن بِجَه و بِشارین، اهمیتی نیافته بود.

💡 دُنقُله کهن (به عربی: دنقلا العجوز) شهری متروکه در سودان در کرانه خاوری رودخانه نیل روبه‌روی وادی الملک است. دنقله از شهرهای مهم نوبه در سده‌های میانه و محل آغاز سفر کاروان‌های به مقصد دارفور و کردفان بود. دنقله از سده چهارم تا سده چهاردهم میلادی پایتخت پادشاهی مَقُره بود.

💡 در جریان سده نوزدهم جمعیت دنقله کهن به محلی در فاصله هشتاد کیلومتری نقل مکان کردند که در سوی دیگر نیل و در پایین‌دست رودخانه قرار دارد و بدین ترتیب شهر دنقله امروزی تشکیل شد.

💡 تیمی از باستان‌شناسان لهستانی از سال ۱۹۶۴ به کاوش در دنقله کهن مشغول بوده‌است.