کلمهی «ختلی خرام» در فارسی به ویژگی خاصی از اسب اشاره دارد که با ظرافت و زیبایی حرکت میکند و نوعی خرامیدن یا راه رفتن با جلوه اص است. «ختلی» به اسبی نسبت داده میشود که از ناحیه ختلان خیزد و در اصطلاح قدیمی به اسبهایی با حرکات نرم، هماهنگ و فریبنده گفته میشود. «خرام» به معنای راه رفتن با وقار، نرم و موزون است و وقتی با «ختلی» ترکیب میشود، تصویری از اسبی زیبا و دلربا ارائه میدهد. این عبارت در ادبیات و شعر فارسی برای توصیف اسبهای نژاد خاص و حرکات دلنشین آنها به کار رفته است.
همچنین در استعاره و تشبیه، به افرادی اشاره دارد که راه رفتن یا رفتارشان نرم، با وقار و فریبنده است، یعنی حرکت یا منش آنها جذاب و دلنشین به نظر میرسد. «ختلی خرام» دارای بار مثبت است و نشاندهنده ظرافت، زیبایی و جذابیت در حرکت یا رفتار است. در ادبیات کلاسیک، شاعران گاه از این عبارت برای توصیف معشوق یا انسانها به شکل کنایهآمیز و تمثیلی استفاده کردهاند. واژههای هممعنی آن میتوانند شامل زیباخرام، خوشقدم و دلربا باشند. این اصطلاح در گفتار روزمره کمتر کاربرد دارد و بیشتر در متون ادبی و توصیفی دیده میشود.
