حق رای همگانی

حق رأی همگانی
{universal franchise, universal suffrage, adult universal suffrage, general suffrage, common suffrage} [علوم سیاسی و روابط بین الملل] حق رأیی که به همۀ افراد بالغ اعطا می شود

حق رأی همگانی (universal suffrage)
حق رأی همگانی
حق همۀ شهروندان بالغ برای رأی دادن در انتخابات عمومی، به ویژه برای انتخاب اعضای نهاد قانونگذاری یا پارلمان. در ایران، نظام سیاسی حکومت از نوع جمهوری است که یکی از شرایط اساسی نهادهای اصلی آن مانند قوۀ مقننه، ارادۀ آحاد مردم است که به صورت حق رأی مردم متجلی می شود. برای این که سلامت و درستی رأی همگانی تأمین شود، هر فرد دارای حق رأی، باید رأی خود را مستقیم و به صورت مخفی اعلام کند. حق رأی همگانی برای انتخاب سه رکن از ارکان نظام حکومتی و سیاسی ایران پیش بینی شده است: رئیس جمهور، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، نمایندگان مجلس خبرگان. شرایط لازم برای اعمال حق رأی عبارت است از تابعیت ایران، ۱۸سال تمام شمسی، عاقل بودن (مادۀ ۲۷ قانون انتخابات ۱۳۶۴ش و اصلاحات بعدی آن). شرایط حق رأی در همه پرسی و انتخابات مجلس خبرگان رهبری نیز همین است.

💡 یکی از متمم‌های قانون اساسی ماده ۳۸ است که در رابطه با انتخاب نمایندگان در بوندستاگ فدرال اشاره دارد. ماده ۳۸٫۲ از قانون پایه، ایجاد حق رای همگانی را الزام‌آور می‌کند: «هر کسی که به سن ۱۸ سالگی برسد باید حق رای داشته باشد» انتخابات فدرال آلمان برای تعیین همه اعضای بوندستاگ تشکیل می‌شود، همچنین در تعیین و انتخاب صدراعظم آلمان نقش دارد.

💡 اسرائیل یک دموکراسی پارلمانی با حق رای همگانی است. یک نفر عضو پارلمان که اکثریت پارلمانی از وی حمایت می‌کنند، به سمت نخست‌وزیری نایل می‌شود که معمولاً به‌طور همزمان رئیس بزرگ‌ترین حزب نیز هست. نخست‌وزیر رئیس دولت و رئیس کابینه می‌گردد.