تلمیع
کلمه‌ی «تلمیع» در فارسی دارای چند معنا و کاربرد است؛ در لغت، این واژه به معنای رنگارنگ گردانیدن است و اصل آن از عربی گرفته شده است. در ادبیات و شعر، «تلمیع» یا «ملمّع» به شعری گفته می‌شود که در دو زبان یا گاهی بیشتر سروده شده باشد؛ به این روش دوزبانگی یا چندزبانی گفته می‌شود. این آرایه ادبی یکی از ابزارهای بدیع است و در آن شاعر بخشی یا بیت‌هایی از شعر را به زبانی دیگر می‌سراید، اغلب عربی در کنار فارسی. ریشه کلمه ملمع نیز به اسبی اشاره دارد که پوست بدنش لکه‌ها و خال‌هایی غیر از رنگ اصلی دارد و از همین جهت به معنای ترکیب رنگ‌ها یا زبان‌ها به کار رفته است. نمونه‌های مشهور تلمیع در ادبیات فارسی شامل غزل‌های حافظ و مولانا هستند؛ همچنین سعدی در آرایه‌ای به نام «مثلث» شعری به سه زبان عربی، فارسی و شیرازی قدیم سروده است. این روش در موسیقی پاپ ایرانی معاصر نیز دیده می‌شود، جایی که بخشی از شعر به فارسی و بخشی به انگلیسی اجرا می‌شود. از نظر کاربرد، تلمیع نشان‌دهنده مهارت شاعر در ترکیب زبان‌ها و ایجاد زیبایی و تنوع در متن است.
مترادف‌ها
اشاره، کنایه
لغت نامه دهخدا
تلمیع. [ ت َ ] ( ع مص ) رنگارنگ گردانیدن. ( تاج المصادر بیهقی ) ( زوزنی ) ( دهار ). چپار شدن اندام یعنی خجکهای مخالف رنگ بر اندام برآمدن. ( منتهی الارب ). بافته را به رنگهای گوناگون کردن. ( از اقرب الموارد ). || ( اِ ) پیسی در بدن اسب مخالف رنگ آن. ج، تلامیع. ( ناظم الاطباء ) ( از اقرب الموارد ).
فرهنگ فارسی
رنگارنگ گردانیدن.
دانشنامه آزاد فارسی
رجوع شود به:ملمع
جمله سازی با تلمیع
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید. گزارش محتوای نامناسب
💡 تلمیع آن است که یک شعر یا سروده در دو زبان یا گاه بیشتر سروده شده‌باشد. به شعری که به این روش سروده شده باشد شعر مُلَمَّع گفته می‌شود. در هند و پاکستان ریخته گویند.
💡 شاعر با استفاده هوشمندانه از تلمیع در این بیت، به رویدادهای بسیار مهم تاریخی اشاره کرده است که شنونده را به یاد دوران باستان می‌اندازد.
💡 استفاده مداوم از تلمیع در متون ادبی کلاسیک باعث می‌شود که متن دارای لایه‌های معنایی بسیار عمیق‌تر و پیچیده‌تری برای مخاطبان آگاه باشد.
💡 برای درک صحیح و دقیق معنای این شعر، خواننده باید با مفاهیم تلمیع و پیش‌زمینه‌های مذهبی و تاریخی آشنایی کامل داشته باشد.
