واژه «تقصیربین» به فردی گفته میشود که نسبت به خطاها، کاستیها، لغزشها و عیبهای خود آگاهی دارد و همواره رفتار و کردار خویش را مورد بررسی و ارزیابی قرار میدهد. این واژه از دو جزء «تقصیر» به معنای کوتاهی، خطا و گناه، و «بین» به معنای بیننده و مشاهدهکننده تشکیل شده است و در مجموع به کسی اشاره دارد که پیش از توجه به عیب دیگران، نقصها و اشتباهات خود را میبیند و به آنها اعتراف میکند. در فرهنگ اخلاقی و ادبی فارسی، تقصیربینی از صفات پسندیده و نشانه فروتنی، خودشناسی و بلوغ فکری به شمار میآید، زیرا چنین فردی خود را بیعیب و کامل نمیپندارد و همواره در پی اصلاح و بهبود خویش است. انسان تقصیربین به جای سرزنش دیگران و جستوجوی عیبهای آنان، نگاه انتقادی و اصلاحگرانه را متوجه خود میکند و از این راه به رشد اخلاقی و معنوی دست مییابد. این مفهوم در متون اخلاقی و عرفانی جایگاه ویژهای دارد و معمولاً در برابر خودپسندی، غرور و عیبجویی از دیگران قرار میگیرد. تقصیربینی سبب میشود که انسان با تواضع بیشتری با دیگران برخورد کند و نسبت به اشتباهات آنان نیز بردبارتر و بخشندهتر باشد. از این رو، «تقصیربین» به شخصی گفته میشود که با شناخت و پذیرش کاستیهای خود، همواره در مسیر اصلاح نفس، فروتنی و تکامل اخلاقی گام برمیدارد و به جای بزرگ شمردن عیب دیگران، نخست به اصلاح خویشتن توجه میکند.
تقصیر بین
لغت نامه دهخدا
تقصیربین. [ ت َ ] ( نف مرکب ) که خطای خود بیند. آن کس که از گناهان و خطاهای خود واقف باشد:
طریقت همین است کاهل یقین
نکوگار بودند و تقصیربین.( بوستان ).
فرهنگ فارسی
که خطای خود بیند
جمله سازی با تقصیر بین
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 گر در آنجا هست تقصیری گزین اندر اینجا توبه از تقصیر بین
